• امروز پنج شنبه بیست و پنجم مهر 1398 

زندگی نامه امامزادگان استان قم

صفحه ی اصلی / زندگی نامه امامزادگان استان قم

 

  نسب شریف امامزاده سیّد ساریّه خاتون با دوازده واسطه به امام حسن مجتبی(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد ساریه (ساره) بنت أبی الفضل علی بن أبی هاشم محمّد بن أبی الفضل عبدالله بن أبی جعفر محمّد بن أبی القاسم علی بن عبدالله بن الحسن الأعور بن محمّد الکابلی بن عبدالله الأشتر بن محمّد النفس الزکیّة بن عبدالله المحض بن الحسن المثنی بن الامام الحسن المجتبی(ع).

وی سیّده‌ای جلیله و خاتونی فاضله بود. نام اصلی وی آسیه، مشهور به ساره و معروف به ساریّه خاتون، و ملقّب به ست المعالی است.

علاّمه نسابه ابن طباطبا، نخستین شخصِ مهاجر از این خاندان را، محمّد کابلی، جدّ ششم سیّده ساریّه خاتون ذکر می‌نماید و می‌نویسد: هنگامیکه پدرش در کابل به شهادت رسید، او به مدینه گریخت و از آنجا به قم مهاجرت کرد و در همین شهر وفات یافت. فرزندان او در قم و خراسان، ری و اصفهان پراکنده شدند.

پدر امامزاده سیّد ساریه خاتون از نیشابور به اصفهان مهاجرت کرد و برخی از فرزندان او نیز به قم منتقل شدند که یکی از آنها سیّد ساریه خاتون است. متاسفانه در منابع موجود، انگیزه مهاجرت، همسر و تعداد فرزندان این بانو ذکر نشده است. اما با وجود واسطه‌های نسب شریف او می‌توان گمان زد که وی در ثلث اول قرن پنجم هجری وفات کرده است.

 

منابع: الشجرة الطیّبه 1: 11، منتقلة الطالبیّه: 19 و 252، الشجره المبارکه: 19،

سرالسلسله العلویه: 8 ـ 10، الفخری: 85 ـ 88، المجدی: 45 .


 
 

  نسب شریف امامزاده سیّد احمد مدفون در روستای کاسوا با چهار واسطه به امام سجّاد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد احمد بن علی الشاعر بن أبی محمّد الحسن الشجری بن علی الأصغر بن عمر الأشرف بن الامام علی بن الحسین السجاد(ع).

وی مکنّی به ابوالحسین و ملقّب به صوفی، و سیّدی جلیل القدر، عظیم الشأن و بسیار بزرگوار بود. او به جهت زهد و عبادت زیاد به صوفی ملقّب شد. سیّد احمد برادر امام حسن بن علی الاطروش، مؤسس دولت علویان طبرستان است که ظاهراً از طرف برادر خود مامور به قم شده بود. در برخی از منابع آمده است که سیّد احمد صوفی پس از وفات برادرش و اختلاف فرزندان او در جانشینی پدر، به قم مهاجرت نموده و گوشه انزوا را برای عبادت خداوند برگزیده و به روستای کاسوا مهاجرت نموده و در همانجا وفات یافته است.

امام فخررازی نخستین عالم انساب است که از مهاجرت او به قم خبر داده است. سیّد احمد، عموی مادر سیّد رضی و سیّد مرتضی است. ابن عنبه، کنیه سیّد احمد را ابوعلی نوشته و برای او فرزندی به نام ابوطاهر محمد الموسوس ذکر می‌نماید که نسلش در مصر بوده‌اند.

متاسفانه در منابع موجود از همسر و تاریخ وفات این سید بزرگوار گزارشی ذکر نشده است، اما با وجود واسطه‌ها در نسب شریف و تصریح وفات برادر بزرگوارش به سال 304 هـ . ق از سوی علمای انساب این احتمال تقویت می‌یابد که وی در ثلث اول قرن چهارم هجری وفات یافته باشد.

 

منابع: الشجرة المبارکة فی انساب الطالبیّه: 136، الفخری فی انساب الطالبیین: 37، الدرة الذهبیّة 2: 66،

تاریخ تشیّع مزارات قم 2: 72 ـ 73، مزارات ساری: 610 ـ 611، الاساس: 216.


 
 

  نسب شریف امامزاده سیّد جعفر مدفون در روستای زواریان با سه واسطه به امام هفتم(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد جعفر بن موسی بن احمد بن هارون بن امام موسی الکاظم(ع).
وی سیّدی بسیار جلیل القدر، عظیم الشان و بزرگوار بود. علمای انساب، نسل و اعقاب احمد بن هارون را به قم و نواحی آن نوشته‌اند. بر این اساس، اکثر عموها و عموزادگان سیّد جعفر در قم، تفرش، اراک و فراهان سکنی گزیده و منشا آثار و برکاتی برای اهالی این مناطق بودند.

عموی امامزاده سیّد جعفر، به نام محمّد است که بنا به نوشته‌ی علمای انساب، امیر منطقه قم بود و از او فرزندان زیادی به وجود آمده است. وی فرزندی داشته به نام سیّد حسن که به عنوان «قائد الجندی» رهبر جیوش و سربازان معروف بوده است.

سیّد جعفر، فرزندی به نام محمّد داشته که از او هارون به وجود آمده است. نوادگان سیّد جعفر را بنوالأفطسیه می‌گفتند. این لقب بدان جهت بود که مادر سید جعفر و همسر او، از خاندان حسن الأفطس بن علی الأصغر بن امام سجاد(ع) بودند.

متأسفانه در منابع موجود از تاریخ وفات این سیّد جلیل القدر، گزارشی به ثبت نرسیده است. اما با وجود واسطه‌ها در نسب شریف او می‌توان گمان زد که وی در دهه اول قرن چهارم هجری وفات یافته باشد.

 

منابع: الاساس: 212، عمدة الطالب: 187، الراغب: 191، الشجرة المبارکه: 114،

الفخری: 22، الدرة الذهبیه 2: 290، مزارات قم 2: 66 ـ 69.


 
 
 

  نسب شریف امامزاده فاضلِ روستای بیدهندِ استان قم با ده واسطه به امام جواد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد ابوالفضل علی بن حسن أبی‌شجاع بن أحمد بن محمّد أبی أحمد بن علی أبی جعفر بن محمّد أبی علی بن أحمد أبی عبدالله بن موسی الأبرش بن محمّد أبی علی الأعرج بن موسی المبرقع بن الامام محمّد التقی الجواد(ع).

وی معروف به امامزاده فاضل و سیّدی جلیل القدر، عظیم الشأن و بزرگوار بود. نخستین بار نام وی را علاّمه نسّابه سیّد احمد بن مِهنّا حسینی ذکر نموده و علاّمه نسّابه سیّد ضامن بن شدقم پس از تجلیل از او دربارة پدر بزرگوارش می‌نویسد: « کان سیّداً جلیلاً رئیساً بقم » او سیّدی جلیل القدر و رئیس قم بود و از او دو فرزند یکی ابوالفضل علی معروف به امامزاده فاضل و دیگری سیّد برکات به وجود آمد. ظاهراً سیّد حسن ابوشجاع از قم به کاشان نقل مکان نمود و در کاشان بدرود حیات گفته است، زیرا آرامگاهی به سیّد ابوشجاع در کاشان منسوب است.

پدر امامزاده ابوالفضل علی هم عصر اوحد الدّین ابوثابت ممیسه بیدهنی، وزیر فارس و برادر شرف الدّین ابوطاهر سعد بن علی بن ممیسه قمّی وزیر مشهور سلطان سنجر سلجوقی است و ظاهراً از جانب این دو ریاست و نقابت شهر قم به او تفویض شده و امامزاده فاضل در این عصر به دنیا آمده یا به حدّ رشد و کمال رسیده است. اکثر اجداد و پدران امامزاده فاضل، از بزرگان سادات قم، کاشان، محلاّت بوده و ریاست و نقابت بر سادات و مهتری شهر قم را بعهده داشته‌اند و قبور جمعی از بستگان وی در بقعه چهل اختران قم مدفون و مطاف دوستداران اهل بیت(ع) است. مکان این بقعه خرابه و بعضی از آثار آن برقرار بود تا اینکه در سال 1260 هـ . ق برخی از اهالی روستای بیدهند، بنایی را پی ریزی کردند و اخیراً به طرز باشکوهی در حال توسعه است. از آنجاییکه حرم مطهّر امامزاده فاضل در مرتفع‌ترین جای روستای بیدهند واقع شده به « نگین قم » سرشناس است. متأسّفانه در منابع موجود، از تاریخ وفات، همسر و تعداد فرزندانِ سیّد ابوالفضل علی، هیچ اشاره‌ای به میان نیامده است، اما با وجود واسطه‌های نسب او می‌توان گمان زد که وی در نیمه دوّم قرن ششم هجری وفات کرده است.

 

منابع: التذکره 115 ـ 116؛ تربت پاکان 2: 187؛ الشجرة المبارکة: 92 ـ 95؛ الامام الجواد(ع): 85 ـ 88؛
المجدی: 128 ـ 130؛ الاصیلی: 156 ـ 157؛ عمدة الطالب: 230 ـ 231؛ الأساس: 190؛ الدّر المنثور: 208 ـ 209؛الفخری:9؛ لباب الأنساب2: 586؛ سرّالسلسلة العلویّة: 40؛ تحفة الازهار 3: 432 ـ 436؛ مزارات قم 2: 180ـ 184.


 
 

نسب شریف امامزاده سیّد عبّاس مدفون در روستای جنداب با هشت واسطه به امام حسن مجتبی(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد عبّاس بن أبی‌هاشم الحسین بن أبی جعفر محمّد بن أبی عبدالله الحسین بن عیسی بن محمّد البطحانی بن أبی محمّد القاسم بن أبی محمّد الحسن بن أبی الحسین زید بن الامام الحسن(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشأن و بسیار بزرگوار بود. نخستین بار نام شریف وی را علاّمه نسّابه ابن طباطبا از اعلام قرن پنجم هجری، ضمن شمارش ساداتی که به قم مهاجرت کرده‌اند، ذکر می‌نماید و می‌نویسد: او به همراه پدر بزرگوارش از طبرستان به قم منتقل شده، و پس از مدّتی، پدر و یک برادر او به ابهر زنجان مهاجرت کردند و در همانجا وفات یافتند.

امامزاده سیّد عبّاس، برادری داشته به نام ابوطالب عبدالله که در قم سکونت داشت و از بزرگان سادات حسنی قم بود و فرزندان او به اصفهان مهاجرت نمودند و در آنجا منشأ آثار و برکاتی شدند.

عموهای امامزاده عبّاس، جملگی از بزرگان سادات قم، راوند، قزوین، ری و ابهر به شمار می‌رفتند و به زهد و تقوی، علم و حلم آراسته بودند. برخی از پسرعموهای وی، در منطقه شمال ایران، در دستگاه علویان خدمت می‌نمودند و از انقلابیّون بنام آن منطقه بودند که برخی از آنان به درجه شهادت نایل آمدند.

امامزاده عبّاس فرزندی داشته به نام سیّد محمّد که به سراهنگ مشهور بوده است. او بنا به گفته‌ی علمای انساب به ارّجان = بهبهان مهاجرت می‌نماید. متأسفانه در منابع موجود از تاریخ وفات این سیّد جلیل القدر گزارشی ذکر نشده است. اما با وجود واسطه‌ها در نسب‌نامه او و از برخی قراین، می‌توان گمان زد که وفات او در ثلث اوّل قرن پنجم هجری اتفاق افتاده باشد. او خواهری داشته به نام امّ الحسن معروف به بی‌بی زبیده که ظاهراً در کنار وی مدفون است. آرامگاه امامزاده عبّاس در طول تاریخ مورد توجّه دوستداران اهل بیت(ع) بوده و ساختمان اصلی آن مربوط به سال 824 هـ . ق است که در زمان صفویه بازسازی و طرح توسعه آن در سال 1360 هـ . ش آغاز شده و همچنان ادامه دارد.

منابع: الفخری: 140، مناهل الضرب: 107، الکواکب المشرقه 2: 226، الاساس لأنساب الناس: 108،
تهذیب الانساب: 118، الشجرة المبارکه: 59، سراج الانساب: 38، الراغب فی تشجیر عمدة الطالب: 80 ـ 81، منتقلة الطالبیّه: 253، الشجرة الطیبّه 1: 5، التذکره: 105، مزارات قم 2: 402 ـ 404، مزارات امامزادگان ایران 8: 308.


 
 

 

نسب شریف امامزاده شاه نور علی روستای کرمجگان با چهار واسطه به امام چهارم، حضرت زین العابدین(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد علی بن أبی عبدالله محمّد الشجری بن عمر الأوسط بن علی الأصغر المحدّث بن عمر الأشرف بن الامام علی بن الحسین زین العابدین(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشأن و بسیار بزرگوار بود. اکثر اجداد او از بزرگان سادات حسینی در طبرستان به شمار می‌آمدند. پسر عموی او امام حسن بن علی الاطروش، مؤسّس دولت علویان در طبرستان است که با اقتدار کامل به مدّت پنج سال بر بخشهای وسیعی از شمال ایران حکومت می‌کرد و بنیانگذار حکومت علوی در آن نواحی بود. او نمایندگانی را به قم گسیل داشت که من جمله آنها را می‌توان به احمد ابوالحسین الصوفی، برادر و علی بن محمّد الشجری، پسر عموی خود نام برد. پس از وفات اطروش به سال 304 هـ . ق و اختلاف فرزندان او بر سر جانشینی وی، احمد ابوعلی فرزند امامزاده نور علی که به صاحب الخال مشهور، و در دستگاه اطروش از موقعیّت ممتازی برخوردار بود به قم مهاجرت کرد و مورد احترام بزرگان این شهر قرار گرفت و کمی پس از آن نقابت سادات قم به او تفویض شد و فرزندان و نوادگان او در قم از موقعیّت فوق العاده‌ای بهره‌مند شدند و پیوسته مورد احترام قمّی‌ها بودند.

امامزاده نور علی که از نخستین سادات اشرفی حسینی مهاجر قم است، از احترام فوق العاده‌ای برخوردار و به زهد و تقوی آراسته بود. پس از مهاجرت فرزند او به قم، احترام او دو چندان شد. او بخاطر گرمای شدید قم در فصل تابستان به یکی از روستاهای قم (کرمجگان) نقل مکان می‌نمود تا اینکه در ثلث اوّل قرن چهارم هجری وفات یافته و در روستای کرمجگان به خاک سپرده شد. علّت نامگذاری او به نور علی بدرستی معلوم نیست، برخی معتقدند که چون او نواده بزرگوار امام علی بن الحسین زین العابدین(ع) است، لذا به «نور علی» خوانده شده است. عدّه‌ای دیگر «نور علی» را ماده تاریخ نخستین بنایی که بر سر قبر او ساخته‌اند می‌دانند که در این صورت طبق حروف ابجد سال 366 هـ . ق بدست می‌آید. به هر حال مزار متبرکی است و کرامات زیادی از او به منصّه ظهور رسیده است.

 

منابع: الشجرة المبارکه: 140 و 136، التذکره فی انساب المطهرة: 180، الفخری: 38، المشجرة الکشاف 1: 694،
تهذیب الانساب: 189، منتقلة الطالبیه: 257، الأصیلی: 277، الفصول الفخریه: 117، الاساس: 275


 
 

  نسب شریف امامزاده سیّد جمال الدین با هفده واسطه به امام سجّاد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد جمال الدّین محمّد بن علی بن محمّد بن محمّد بن حسن بن زید بن داعی بن مهدی بن اسماعیل بن حسن بن یحیی بن حسن أبی عبدالله الرازی بن علی أبی الحسن الدینوری بن حسن بن حسین بن حسن الافطس بن علی الأصغر بن امام زین العابدین(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشأن و بسیار بزرگوار بود. او به امامزاده «جمال» معروف و جدّ سادات فراهان و باقرآباد عراق عجم است. نخستین بار نام و نسب شریف وی را علاّمه سیّد کیاء گیلانی ذیل شجره نامه سادات خورزن و فراهان ساکن در ساوه ذکر نموده و از او به شایستگی یاد نموده است. علاّمه نسّابه ابن مهنا ازاعلام قرن هفتم هجری نیز برخی از اجداد امامزاده سیّد جمال و پسر عموهای او را در کتاب انساب خود ذکر نموده است.

مرحوم شیخ عبّاس فیض(ره) پس از ذکر نام امامزاده جمال الدّین می‌نویسد: وی یکی از شرفاء قم و به سید ابوالمعالی محمّد جمال الدّین معروف و نقیب سادات قم و آوه بوده که در قرن هشتم می‌زیسته است.

امامزاده جمال الدّین دارای یک فرزند به نام سیّد محمّد بود که از او فرزندی به نام سیّد نظام الدّین حسن به وجود آمد که او نیز دارای سه فرزند بود که جملگی از بزرگان سادات فراهان و جدّ سادات باقرآباد و فراهان اراک و ساوه بودند. خاندان سیّد جمال الدّین محمّد، علاوه بر شرافت نسب، از بزرگان سادات قم و اراک بوده و به عنوان نقیب و سرپرست سادات قم و آوه خدمت می‌نموده و به زهد و تقوی آراسته بوده‌اند. متأسفانه در منابع موجود از تاریخ وفات او اشاره‌ای نشده اما با وجود واسطه‌ها در نسب شریف او می‌توان گمان زد که وی در ثلث اول قرن هشتم هجری وفات یافته باشد.

 

منابع: سراج الأنساب: 165، الشجرة الطیّبه: 91، التذکره فی أنساب المطهرّه: 261 ـ 260،

الشجرة المبارکه: 192 ـ 190، الفخری: 80، عمدة الطالب: 172، الفصول الفخرّیه: 102، المشجرّ الکشاف 2: 889 .


 

نسب شریف حضرت امامزاده سیّد یحیی با هفت واسطه به حضرت امام جواد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد ابوعبدالله یحیی بن أبی جعفر محمّد بن أبی الحسن موسی بن أبی عبدالله أحمد بن أبی علی محمّد الأعرج بن أحمد أبی علی بن موسی المبرقع بن الامام محمّد التقی الجواد(ع).

وی سیّدی بسیار جلیل القدر، عظیم الشأن و بزرگوار بود. نخستین بار نام وی را علّامه نسّابه ابن طقطقی، متوفّای 709 هـ . ق ذکر نموده و از او تجلیل به عمل آورده است. سیّد یحیی در سال 375 هـ . ق در قم بدنیا آمد. مادرش، دختر علی بن محمّد بن عمید قمّی، از سرشناسان و بزرگان قم بود. پدرش سیّدی جلیل القدر و عظیم الشأن بود که پس از پدر، نقابت و سرپرستی سادات قم به او محوّل شد و با ارثی که از خاندان رضائیه به او رسیده بود رفتار بسیار نیکویی با مردم داشت و از نظر مالی به آنان مساعدت می‌نمود.

جدّ امامزاده یحیی، به نام سیّد ابوالحسن موسی بن أبی عبدالله احمد است که از بزرگان سادات رضوی قم و از مشاهیر این خاندان به شمار می‌رود. او سیّدی جلیل القدر، محدّثی عالی مقام، و زاهدی بی‌نظیر بود و در میان مردم قم، از احترام فوق العاده‌ای برخوردار بود تا جایی که پس از مراجعت از حج تمتّع، صاحب جلیل ابوالقاسم اسماعیل بن عبّاد، نامه‌ای به او نوشت و او را خیر مقدم گفت و از او به نیکی یاد کرد که نشان از موقعیّت اجتماعی و ریاست او بر شهر قم دارد.

حسن بن محمّد بن حسن قمّی، مؤلّف «تاریخ قم» دربارة سیّد ابوالحسن موسی، جدّ امامزاده سیّد یحیی می‌نویسد: «او مردی بس فاضل، متواضع و متخلّص و سهل الجانب بوده است. با غفران جوانی و حداثت سن، نقابت سادات علویّه به شهر قم و نواحی قم بدو مفوض بوده و قسمات و وظایف و رسوم و مرسومات و مشاهدات سادات آبه و قم و کاشان و خورزن مجموع بدست و اختیار و فرمان او بوده است.»

سیّد ابوالحسن موسی، پس از ازدواج فرزند خود ابوجعفر محمّد ] پدر امامزاده سیّدیحیی [ به سال 375 هـ . ق به زیارت قبر جدّش امام رضا(ع) به مشهد الرضا مشرّف شد، و مورد استقبال بزرگان خراسان قرار گرفت. او عاقبت در سال 380 یا 385 هـ . ق وفات یافت.

امامزاده سیّد یحیی، با سیّده حلمیه خاتون دختر أبی محمّد حسن بن أبی عبدالله احمد، دختر عموی خود ازواج نمود و ثمرة آن یک فرزند به نام عبدالله بود که به همین خاطر، او مکنّی به ابوعبدالله شده است. وفات سیّد یحیی به سال 440 هـ . ق در قم اتفاق افتاده، از آنجایی که او در باغ اختصاصی خود در علی آباد از دنیا رفته از این رو در همانجا به خاک سپرده شده است. روحش شاد و با نیاکان گرامیش محشور باد.

 

منابع: التذکره 115 ـ 116؛ تربت پاکان 2: 187؛ الشجرة المبارکة: 92 ـ 95؛ الامام الجواد(ع): 85 ـ 88؛
المجدی: 128 ـ 130؛ الاصیلی: 156 ـ 157؛ عمدة الطالب: 230 ـ 231؛ الأساس: 190؛ الدّر المنثور: 208 ـ 209؛ الفخری:9؛ لباب الأنساب2: 586؛ سرّالسلسلة العلویّة: 40؛ تحفة الازهار 3: 432 ـ 436؛ مزارات قم 2: 180ـ 184.


مختصری از زندگی‌نامه امامزاده احمد و علی الحارث مدفون در خاکفرج شهر قـم

  نسب شریف امامزاده علی الحارث و احمد با پنج واسطه به امام سجّاد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد ابوالقاسم علی الحارث بن أبی الحسین احمد بن أبی الحسن محمّد بن علی یرطلة بن عمر بن الحسن الافطس بن علی الأصغر بن الامام علی بن الحسین السجّاد(ع).

وی سیّدی جلیل، شریف و بزرگوار بود. نخستین بار نام وی را مؤلّف تاریخ قدیم قم، حسن بن محمّد بن حسن قمّی ذکر نموده و می‌نویسد: «ابوالحسین احمد بن محمّد در قم ماند و با وجه معاشی که داشت اکتفا می‌نمود و در این شهر از وی ابوالقاسم علی ملقّب به حارث به وجود آمد و از علی الحارث بن احمد هم دو پسر به نام ابوالفضل و ابوسهل به وجود آمدند.»

اکثر عموزاده‌ها و برادرزادگان امامزاده احمد و فرزندش، از بزرگان سادات قم و ساوه به شمار می‌آمدند و به بنوالافطسیّه مشهور بودند. مدفون در بقعه چهار امامزاده قم که تقریباً در یک ردیف و نزدیک به امامزاده خاکفرج به خاک سپرده شده‌اند از فرزندان و نوادگان علی بن عمر بن حسن افطس، عموزاده‌های امامزاده سید احمد بشمار می‌روند که از موقعیت ممتازی در قم برخوردار بودند.

متأسّفانه در منابع موجود از همسر و تاریخ وفات سیّد احمد و فرزند بزرگوارش علی الحارث، گزارشی به ثبت نرسیده، اما با وجود واسطه‌ها در نسب شریف و تصریح به وفات عمویش ابوعبدالله حسین بن محمّد به سال 375 هـ . ق از سوی علمای انساب، می‌توان گمان زد که وی در ابتدای قرن پنجم هجری بین سالهای 405 تا 410 هـ . ق وفات یافته باشد.

آرامگاه او که به امامزادگان خاکفرج مشهور است در گذشته از ابّهت ویژه‌ای برخوردار بود که متاسفانه بر اثر گسترش خیابان و ساخت بیمارستان الهادی از رونق افتاده است.

 

منابع: انوار پراکنده 1: 504 ـ 512، تاریخ قم: 229، گنجینة آثار قم 2: 281، انوار المشعشعین 2: 204.


مختصری از زندگی‌نامه امامزاده سلطان محمّد شریف مدفون در خیابان انقلاب (چهارمردان) شهر قم

نسب شریف امامزاده سلطان محمّد شریف مدفون در خیابان انقلاب (چهارمردان) با هشت واسطه به امام سجّاد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد محمّد الشریف بن أبی القاسم علی بن أبی جعفر محمّد بن أبی القاسم حمزة الأکبر بن احمد الدخ بن محمّد الاکبر بن اسماعیل بن محمّد الأرقط بن عبدالله الباهر بن الامام علی بن الحسین السجّاد(ع).

وی سیّدی بسیار جلیل القدر، عظیم الشأن و بزرگوار بود. او در خانواده‌ای دینی و از پدری برگزیده و نقیب به نام علی بن محمّد در سال 343 هـ . ق از جاریه ترکیه متولّد شد، نامش را محمّد و کنیه‌اش را ابوالفضل نهادند.

او چهار ساله بود که پدرش رحلت کرد و تحت تکفّل عموی خود، ابومحمّد حسن به کسب علم و معرفت پرداخت تا به سن رشد و کمال و بالندگی رسید. پس، ما ترک پدرش را از سرپرست و عموی خود تحویل گرفت و خود در فضل و کیاست و ثروت و سخاوت و علوّ همت سرآمد زمان خود گردید و منصب نقابت سادات علویّه قم و آوه به او واگذار شد.

پدربزرگوار وی، مردی هوشمند، فاضل، کامل، شجاع و با سخاوت بود. پس از عموی خود، علی بن حمزه، نقابت سادات علوی به او واگذار شد. در شوال سال 345 هـ . ش به حج رفت، معزّالدوله و سادات عراق و حجاز او را گرامی داشتند و در سال 346 هـ . ق به قم بازگشت و همیشه پیشوای مؤمنین بود تا اینکه در سال 347 هـ . ق وفات کرد و در قبّه متّصل به مشهد پدرش در مقبره بابلان در جوار مرقد مطهّر حضرت معصومه(ع) دفن گردید.

سلطان محمّد شریف و اکثر برادرزادگان و عموها و عموزادگان وی از مشاهیر خاندان حسینی قم به شمار می‌آمدند. وی در سال 398 هـ . ق در سن 55 سالگی در شهر ری درگذشت و جنازه مطهّرش را به قم منتقل و در محلّه‌ای که اکنون به نام آن بزرگوار است به خاک آرمیده شد.

منابع: الشجرة المبارکه: 118، الفخری: 34 ـ 35، عمدة الطالب: 254، لباب الانساب 1: 38، منتهی الامال 2: 102،

تاریخ قم: 226، المجدی: 144، انوار المشعشعین 2: 147، گنجینه آثار قم 2: 437، انوار پراکنده: 203 ـ 210.


 

  نسب شریف امامزاده سیّد ابراهیم مدفون در خیابان شاه ابراهیم با پنج واسطه به امام هفتم(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد ابراهیم بن أبی جعفر محمّد بن أبی طالب محسن بن ابراهیم العسکری بن موسی أبی سجة بن ابراهیم الأصغر بن الامام موسی الکاظم(ع).

وی مکنّی به أبو اسماعیل و معروف به شاه ابراهیم، از سادات جلیل القدر و بسیار بزرگوار قم بود. او به همراه پدر در این بقعه مدفون است.

پدر بزرگوار امامزاده ابراهیم، با عموی خود اسحاق از عراق عرب به قم مهاجرت نموده و در این شهر دارای موقعیّت ممتازی شدند. شاهزاده ابراهیم، از بزرگان علماء و محدثین به شمار می‌آمد، و صاحب کتاب «الامامه» و «القضاء» است، از اینرو بقعه متبرکه این پدر و پسر به فرزند او شاه ابراهیم معروف شده است.

شاهزاده ابراهیم بنا به گفته‌ی علاّمه نسّابه سیّد شهاب الدّین مرعشی، در سال چهارصد هجری وفات یافته و ساختمان بقعه او به امر ابواسماعیل ابراهیم طباطبا مؤلّف کتاب منتقلة الطالبیّه بنا شده است. ظاهراً شاهزاده ابراهیم در قم متولّد شد و در این شهر از علمای فن، دانش و زهد آموخت و صاحب علم و کمال شد. اکثر برادران و برادرزادگان، عمو و عموزادگان وی از مشاهیر سادات موسوی قم، آبه و خراسان و شیراز بودند و به علم و حلم و تقوی آراسته، و منشا آثار و برکاتی در مناطق فوق الذکر شدند و قبور اکثر آنان زیارتگاه دوستداران اهل بیت(ع) می‌باشد.

 

منابع: عمدة الطالب: 207، الراغب: 200، گنجینه آثار قم 2: 262، انوار پراکنده 1: 524 ـ 541،

الاساس: 203، التذکره: 122، الفخری: 11، الشجرة المبارکه: 85، الدرّة الذهبیّه 3: 108.


 

مختصری از زندگی‌نامه امامزاده شاه جعفر غریب مدفون در قبرستان بقیع نزدیک جمکران شهرستان قم

  نسب شریف امامزاده سیّد جعفر غریب مدفون در قبرستان بقیع با چهار واسطه به امام هفتم(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سید جعفر بن محمّد الأمیر بن احمد أبی الطیّب بن هارون بن الامام موسی الکاظم(ع).
وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشان و بسیار بزرگوار بود. علمای انساب، نسل و اعقاب احمد بن هارون را در قم و نواحی آن نوشته‌اند. بر این اساس اکثر عموها و عموزادگان سیّد جعفر در قم، تفرش، اراک و فراهان سکنی گزیده و منشا آثار و برکاتی برای اهالی این مناطق بودند.

پدر امامزاده جعفر، محمّد نام داشت که بنا به نوشته‌ی علمای انساب، امیر منطقه قم بود و از او فرزندان زیادی به وجود آمده است. وی فرزندی داشته به نام سیّد حسن که به عنوان «قائد الجندی» رهبر جیوش و فرمانده سربازان معروف بوده است.

سیّد جعفر به خاطر منصب دولتی پدر، از موقعیّت ممتازی برخوردار بود و در همین شهر «قم» به کسب دانش پرداخت و از سرآمدان عصر خویش شد. متاسفانه در منابع موجود از نام همسر و تعداد فرزندان و تاریخ وفات او سخنی به میان نیامده است، اما با وجود واسطه‌ها در نسب شریف او می‌توان گمان زد که وی در دهه آخر قرن سوّم هجری وفات یافته باشد. آرامگاه او اخیراً بازسازی شده و مورد توجّه دوستداران اهل بیت(ع) می‌باشد.

 

منابع: الاساس: 212، عمدة الطالب: 187، الراغب: 191، الشجرة المبارکه: 114،

الفخری: 22، الدرة الذهبیه 2: 290، مزارات قم 2: 66 ـ 69.


مختصری از زندگی‌نامه امامزاده شاه سیّد علی مدفون در خیابان 15 خرداد شهر قم

نسب شریف امامزاده شاه سیّد علی مدفون در خیابان 15 خرداد با هشت واسطه به امام علی(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد علی بن أحمد أبی الحسن الزاهد بن محمّد العالم بن علی البرغوث بن عبدالله الثانی بن جعفر الثانی بن عبدالله بن جعفر الأصغر بن محمد الحنفیة بن الامام علی امیر المؤمنین(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشان و بسیار بزرگوار و به صاحب کرامات مشهور و معروف است. پدر گرانقدر شاه سیّد علی، در زهد و تقوا به مقامی رسیده بود که وی را به عنوان احمد زاهد می‌شناختند و در زیبایی چهره و درخشندگی به حدّی بود که با لقب باهر معرّفی می‌گردید. ابوعبدالله حسین فقیه یکی از برادران امامزاده سیّد علی می‌باشد که در قزوین مدفون است و ابوزید محمّد برادر دیگرش که در شهر ری به خاک سپرده شد و به زهد و تقوی آراسته بود.

نخستین شخص از این خاندان که از نصیبین به شهر ری وارد شد، احمد پدر بزگوار شاه زاده سیّد علی است. وی در حالی که پسر خردسالش سیّد علی را به همراه داشت به شهر ری وارد شد. سیّد علی در «ری» رشد و نمو و تربیت یافت و به کمال رسید. سپس به همراه پدرش به قم مهاجرت نمود. پس از مدّتی پدرش به ری برگشت و در آنجا ماند تا از دنیا رفت. پسرش سیّد علی در شهر قم ماند تا دارفانی را وداع گفت و در خارج از دروازة ری، در محل کنونی مزارش به خاک سپرده شد و از همان روز تا به امروز مزار وی مورد توجّه و زیارت مشتاقان اهل بیت عصمت و طهارت(ع) است.

امامزاده سیّد علی در شهر قم از زنان متعدد دارای پنج دختر و هفت پسر به نامهای محمد، حسین، احمد، حسن، طاهر، ابوالقاسم حمزه و اسماعیل گردید. اکثر فرزندان و نوادگان وی در قم و ری از بزرگان سادات بودند.

مزار وی به اشتباه به نواده حضرت ابی‌الفضل العباس فرزند امیرالمؤمنین(ع) شهرت دارد که در کتاب
انوار پراکنده این مبحث مورد بررسی قرار گرفته است.

 

منابع:  منتقله الطالبیّه: 250، تهـذیب الأنسـاب: 218، الشــجره المـبارکه: 196، الفخــری: 167،

المشجر الکشاف 1: 138، تاریخ قم: 27، التدوین 2: 186 ـ 189، التذکره فی أنساب المطهره: 270 ـ 271، انوار پراکنده 1: 465 ـ 474، سراج الانساب: 171.


مختصری از زندگی‌نامه امامزاده شاه اسماعیل مدفون در روستای بیدقان شهرستان قم

نسب شریف امامزاده شاه اسماعیل مدفون در روستای بیدقان قم با شش واسطه به امام صادق(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد اسماعیل بن احمد بن الحسین أبی عبدالله بن احمد الناعس بن الحسین الرقی بن احمد الشعرانی بن علی العریضی بن امام جعفر الصادق(ع).

مشهورترین و معروفترین امامزاده خارج شهر قم، مرقد مطهر امامزاده اسماعیل است. وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشأن و بسیار بزرگوار بود. جد بزرگوارش، نخستین شخص از این خاندان است که در قرن چهارم هجری به قم مهاجرت نموده و صاحب فرزند شده است که نام وی را احمد گذاشت.

سیّد اسماعیل در قم به حدّ رشد و کمال رسید و به عنوان نقیب و سرپرست سادات منصوب شد و بنا به نوشته‌ی عباس فیض، قریه بیدقان را آباد نمود و در فصل تابستان به آنجا رحل اقامت می‌افکند. او سه فرزند به نام سید حسین، سید محمد و سید حمزه داشت که هر سه از بزرگان سادات قم بودند. نسل وی تنها از یک فرزند او سید حسین ازدیاد یافت که به ابرقوه یزد منتقل شدند و از بزرگان سادات این شهر و نقیب اشراف ابرقو به شمار می‌آمدند. قبور جمع کثیری از نوادگان وی در تفت و ابرقو زیارتگاه دوستداران اهل بیت(ع) است.

در کتب تاریخی آمده است که محقق قمی صاحب قوانین اعلی الله مقامه از جهت آن که نسب شاه اسماعیل بر ایشان معلوم نبود به زیارت او نمی‌رفتند. بلکه مردم را هم از زیارت او منع می‌نمودند، تا شبی آن امام زاده بزرگوار را به هیبتی بسیار خوش و محاسن سفید در خواب می‌بیند که به ایشان می‌فرماید: خودت که به زیارت ما نمی‌آیید هیچ، چرا مردم را از زیارت ما منع می‌کنی. از آن به بعد سالی یک مرتبه آن جناب به آستان مبارک آن امام‌زاده مشرف می‌شدند و زیارت می‌کردند. بدین جهت رغبت و نیل اهالی قم بدان آستان مبارک زیاد شد و هر سالی یک مرتبه غالب اهالی قم در ایام پاییز بدان آستان مشرف می‌شدند. این زیارتگاه در دامنه کوه بیدقان با موقعیّت بسیار زیبا و دلپذیر، با آب و هوای لطیف، هر گردشگر را به خود جلب می‌نماید.

 

منابع: نزهة العیون و نهایه الفنون: 32 ـ 31، مزارات کرمان 2: 206 ـ 200، تحفة الازهار 3: 95 ـ 100،

الشجره المبارکه: 129 ـ 130، الفخری: 64، النفحه العنبریه: 147 ـ 148، سراج الأنساب: 85،

الأصیلی: 212، التذکره فی أنساب المطهره: 158 ـ 159، یادگارهای یزد 2: 305.


مختصری از زندگی‌نامه امامزاده سیّد اسماعیل مدفون در خیابان طالقانی (آذر) شهر قم

نسب شریف امامزاده سیّد اسماعیل مدفون در خیابان طالقانی شهر قم با سیزده واسطه به امام جعفر صادق(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد ابوطالب اسماعیل بن الحسین بن محمّد بن الحسین بن احمد بن محمّد بن عبدالله العزیزی بن الحسین بن محمّد مشکان بن علی بن الحسین بن جعفر ابی‌عبدالله الشعرانی بن علی الخارض بن محمّد الدیباج بن الامام جعفر الصادق(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشأن و از شهدای بنام قرن هفتم هجری است. او مکنّی به ابوطالب و ابوالمعالی است.

امامزاده سیّد ابوالمعالی اسماعیل تا سال 617 هـ . ق بدون هیچ معارضی در سراسر کشور نقیب النقباء و رئیس بود و در کلیّه امور مهم از نظر و فکر وی تبعیّت می‌گردید چنانکه در حمله سپاه مغول هم ارکان دولت با نظر وی از تسلیم نیشابور خودداری به عمل آوردند، سپس ابوالمعالی به قم هجرت کرد و در محله رضاباد (رضائیه، که بیشتر جایگاه سادات رضائیّه بود) اقامت گزید.

امیرزاده «جته نویان» پس از قتل مردم ری از راه قم عازم همدان بود. در بین راه چند تن از مخالفین مفسد که در سپاه مغول به نام راهنما راه یافته بودند، قتل مردم قم را به عنوان اینکه اینها رافضی مذهبند واجب دانسته و موجب اجر زیاد قلمداد می‌کردند، جته نویان را برای قتل مردم قم تحریک نمودند.

مردم قم نیز مقاومت نمودند امّا پس از انهدام حصار قم و ورود مغولان به داخل شهر چنان به قتل و غارت دست زدند که تمام شهر به ویرانه‌ای مبدّل گردید. در این کشتار وحشیانه دو تن از نقباء سادات به شهادت رسید. یکی سید جعفر نقیب موسوی است که در نزدیکی امام‌زاده ابراهیم مدفون و دارای گنبد و بارگاه می‌باشد.

و دیگری شاه‌زاده ابوالمعالی اسماعیل معروف به سید سربخش می‌باشد. چون وی را مسبب عدم تسلیم مردم نیشابور معرّفی کرده بودند سر او را از تن جدا ساخته و نزد امیرزاده بردند. پس از آن که تن وی را در خانه مسکونیش در محلّه «رضاباد» به خاک سپردند، جته نویان را از این منطقه دور شد. سر او را از میان سرهای بریده که روی هم انباشته بودند پیدا کردند و در نزدیک بدنش دفن نمودند.

بقعه امام زاده اسماعیل، گنجینة آثار هنری ابوشجاع علی بنّاء است و حاکی از بنای آن به سال 774 هـ . ق و نام بانی آن میرغیاث الدین محمّد فرزند علی صفی شهریار عراق است.

عمدة الطالب: 245، الراغب فی تشجیر عمدة الطالب: 245، گنجینه آثار قم 2: 389 ـ 383،

انوار پراکنده 1: 446 ـ 445، مزارات قم 1: 307 ـ 317.


مختصری از زندگی‌نامه امامزاده سیّد اسحاق مدفون در روستای نایه شهرستان قم

نسب شریف امامزاده سیّد اسحاق مدفون در روستای نایه با پنج واسطه به امام علی(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد اسحاق بن جعفر أبی الطیّب بن محمّد الاُبلّة بن جعفر بن محمّد أبی عمر بن عمرالأطرف بن الامام علی أمیرالمؤمنین(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشان و بسیار بزرگوار بود. پس از شکست قیام ابن طباطبا در سال 200 هـ . ق و تحت تعقیب بودن سادات شرکت کننده در این قیام، جمع کثیری از سادات علوی از خوف عمال عباسی پس از شهادت امام رضا(ع) از موطن خود حجاز به دیگر شهرهای اسلامی مهاجرت نموده‌اند که یکی از آن شهرها قم بود.

ابوالحسن عمری نسّابه در این باره می‌نویسد: فرزندان جعفر بن محمد ابلّه به خاطر ترس از عمّال خلیفه عبّاسی، در دیگر شهرهای اسلامی متفرق و مخفی شدند. از این رو اسحاق و یعقوب فرزندان جعفر به قم و مظفر به فارس و محمد و هاشم به ری و سپس به کرمان منتقل شدند.

برادر سیّد اسحاق، به نام محمد، پس از چندی سکونت در شهر ری و به خاطر ناآرامی‌های موجود در این شهر به کرمان مهاجرت می‌کند و در این شهر فرزندی به نام احمد از او به دنیا می‌آید. از احمد نیز سه فرزند به یادگار ماند که دو تن آنان به اسامی حسن و حسین در کرمان بودند. حسین بن احمد، نوه برادری سیّد اسحاق، فرزندی به نام زید داشت که در نبرد علیه خوارج به شهادت رسید و اینک آرامگاه او در بم به شاهزاده زید مشهور و معروف است.

سیّد اسحاق به خاطر ترس و عدم رویارویی با عمال خلیفه به قریه نایه مهاجرت کرد و در آنجا صاحب فرزندی شد که ظاهراً نام وی را صفورا خاتون گذاشت. آرامگاه وی در منطقه خاکفرج قم مشهور و معروف است .

متأسفانه در منابع موجود از همسر و تعداد فرزندان سید اسحاق سخنی به میان نیامده و از تاریخ وفات او نیز گزارشی به ثبت نرسیده است، اما با وجود واسطه‌ها در نسب شریف او می‌توان گمان زد که وی در ربع اول قرن سوم هجری وفات یافته باشد.

منابع: منتقله الطالبیه: 8، مزارات کرمان 1: 229 ـ 228، المجدی: 249 ـ 250، الدره الذهبیه 2: 199،

تهذیب الانساب: 303، الفخری: 181، الشجره المبارکه: 216، ستاره کویر: 143.


مختصری از زندگی‌نامه امامزاده صفورا خاتون مدفون در خاکفرج شهر قم

نسب شریف امامزاده سیّده صفورا خاتون مدفون در خاکفرج شهر قم با شش واسطه به امام امیرالمؤمنین(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّده صفورا خاتون بنت اسحاق بن جعفر ابی‌الطیّب بن محمّد الابلّه بن جعفر بن محمّد أبی عمر بن عمر الاطرف بن امام علی امیرالمؤمنین(ع).

وی خاتونی فاضله و از سادات علوی قرن سوّم هجری است. او در کنار عموی خود، محمد بن جعفر مدفون می‌باشد و علت اینکه بقعه خاکفرج به اسم صفورا خاتون شناخته شده بدان جهت است که تاریخ بنای بقعه طبق حروف ابجد سال 378 هـ . ق است که معادل کلمه صفورا است.

پدر بزرگوار صفورا خاتون به خاطر ترس از عمال عبّاسی در سال 200 یا 203 هـ . ق از مدینه به ایران مهاجرت کرد و در روستای نایه سکنی گزید. در همین باره سیّد ابوالحسن عمری نسّابه می‌نویسد: فرزندان جعفر بن محمد ابلّه به خاطر ترس از عمّال خلیفه عبّاسی، در دیگر شهرهای اسلامی متفرّق و مخفی شدند. از این رو اسحاق و یعقوب فرزندان جعفر به قم و مظفّر به فارس و محمّد و هاشم به ری و سپس به کرمان منتقل شدند.

عموی صفورا خاتون، به نام محمّد، پس از چندی سکونت در شهر ری و به خاطر ناآرامی‌های موجود در این شهر به کرمان مهاجرت می‌کند و در این شهر فرزندی به نام احمد از او به دنیا آمد. از احمد نیز سه فرزند به یادگار ماند که دو تن آنان به اسامی حسن و حسین در کرمان بودند. حسین بن احمد، پسر عموی صفورا خاتون، فرزندی به نام زید داشت که در نبرد علیه خوارج به شهادت رسید و اینک آرامگاه او در بم به شاهزاده زید مشهور و معروف است. که اخیراً از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به طرز زیبایی تعمیر شده است.

پدر صفورا خاتون (سیّد اسحاق) به خاطر ترس و عدم رویارویی با عمال خلیفه به قریه نایه مهاجرت کرد و در آنجا صاحب فرزندی شد که ظاهراً نام وی را صفورا خاتون گذاشت. آرامگاه وی در منطقه خاکفرج قم مشهور و معروف است.

متأسفانه در منابع موجود از همسر و تعداد فرزندان سیّده صفورا خاتون سخنی به میان نیامده و از تاریخ وفات او نیز گزارشی به ثبت نرسیده است، اما با وجود واسطه‌ها در نسب شریف او می‌توان گمان زد که وی در نیمه اول قرن سوم هجری وفات یافته باشد.

 

منابع: منتقله الطالبیه: 8، مزارات کرمان 1: 229 ـ 228، المجدی: 249 ـ 250، الدره الذهبیه 2: 199،

تهذیب الانساب: 303، الفخری: 181، الشجره المبارکه: 216، ستاره کویر: 143.


مختصری از زندگی‌نامه امامزاده شاه احمد قاسم مدفون در بلوار معلم شهر قم

نسب شریف امامزاده شاه احمد بن قاسم مدفون در بلوار معلم با سه واسطه به امام جعفر صادق(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است :

سیّد ابوالحسین احمد بن قاسم بن احمد الشعرانی بن علی العریضی بن امام جعفر الصادق(ع)

وی سیّدی پرهیزگار و عابد بود که همراه خواهرش فاطمه، از مدینه به قم هجرت نمود و در این شهر به عبادت و ریاضت گذراند تا اینکه وفات نمود. جسد مطهّر وی را در مقبره «مالون» در جنوب قم در محل دروازه قلعه به خاک سپردند.

بعضی چنین نگاشته‌اند: احمد بن قاسم در اواخر عمر مریض و بر اثر آبله‌ای که در چشمانش پیدا شد، نابینا گشت.

بر طبق معمول آن روز، بر سر تربت پاکش سایبانی از بوریا ساختند. چون اصحاب خاقان مفلحی در سال 295 هـ . ق وارد قم شدند، آن سایبان را خراب کردند و مدّتی کسی او را زیارت نمی‌کرد. تا اینکه در سال 371 هـ . ق یکی از صالحان قم، خواب دیده در اینجا مردی فاضل مدفون می‌باشد و زیارت کردن او دارای اجر و ثواب بسیار است. از آن پس دوباره بر آن قبر سایبانی ساختند و مردم برای زیارت و طلب شفا به آنجا رو آوردند.

در این مقبره خواهر احمد بن قاسم به نام فاطمه که همسر عبدالله بن حسین بن علی بن محمد دیباج فرزند امام جعفر صادق(ع) می‌باشد نیز مدفون است. تاریخ بنای بقعه و بارگاهش را سال 780 هـ . ق نوشته‌اند.

سیده فاطمه، خواهر امام‌زاده احمد بن قاسم، مادر یکی از امام‌زادگان بزرگوار مدفون در قم به نام محمد عزیزی است.

سید محمد عزیزی فرزند عبدالله بن حسین بن علی بن محمد بن الامام جعفر صادق(ع) است که به سید سربخش معروف می‌باشد. وی سیدی دلاور، تنومند و قوی بود، که در اواخر قرن سوم برای زیارت عتبات مقدس با کاروانی عازم بغداد شد. در نزدیکی نهروان با گروهی از راهزنان روبرو گردید و همراهانش از وی خواستند تا شر آنها را دفع نماید. سید با لباس فاخری که بر تن داشت شمشیر حمایل نموده، عمامه سبزی بر سر نهاد و نزدیک آنها رفت. ابتدا کوشید تا با نصیحت آنها را از این کار خلاف باز دارد اما نتوانست. کار به مشاجره کشید و سید محمد به قتل رسید. راهزنان سرش را از بدن جدا کردند و به پیش امیرشان فرستادند و تمام اموال کاروان را غارت نموده با خود بردند.

کاروانیان برهنه و گرسنه، بدون زاد و توشه از رفتن به عراق منصرف شده، به قم بازگشتند. غلامان سید، تن بی‌سر مولای خود را به کمک دیگران به قم آوردند و در خانه‌اش (نزدیک مسجد رضائیه، در خیابان آذر (طالقانی)، حوالی چهل اختران) به خاک سپردند. از آن سو یکی از نزدیکان وی به دنبال راهزنان به راه افتاد و نزد بزرگشان رفته، به هر کیفیت سر بریدة سید محمد را از آنها گرفت، و چند روز دیرتر از کاروان به قم آمد و سر او را در گوشة بقعه، جدا از تن دفن کردند.

 

منابع: نزهة العیون و نهایه الفنون: 32 ـ 31، مزارات کرمان 2: 206 ـ 200، تحفة الازهار 3: 95 ـ 100،

الشجره المبارکه: 129 ـ 130، الفخری: 64، النفحه العنبریه: 147 ـ 148، سراج الأنساب: 85، الأصیلی: 212،

التذکره فی أنساب المطهره: 158 ـ 159، یادگارهای یزد 2: 305.


مختصری از زندگی‌نامه شش امامزاده مدفون در روستای سیف آباد شهرستان قم

  نسب شریف شش امامزاده مدفون در روستای سیف آباد با چهار واسطه به امام هفتم(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد حسن، سیّد قاسم و رقیه خاتون ابناء سیّد محمّد، و سید حمزة و سیّد خالد بنی سیّد
أبی جعفر محمّد الصورانی بن الحسن بن الحسین بن اسحاق بن الامام موسی الکاظم(ع).

این شش تن بنا به نقل مرحوم فیض(ره) در این بقعه مدفون می‌باشند. علّامه نسّابه ابن طباطبا، و ابوالحسن عمری و دیگر علمای انساب: ابوجعفر محمّد صورانی را از شهدای بنام اهل بیت(ع) در شیراز می‌دانند و می‌نویسند: او را در شیراز کشتند و سرش را از بدنش جدا کردند و به مقابر قریش فرستادند و بدن را در باب اصطخر شیراز دفن کردند.

ابن عنبه برای ابوجعفر محمّد صورانی، فرزندی به نام جعفر وارث ذکر می‌نماید. در برخی از کتب انساب فرزند دیگری به نام اسحاق ذکر شده است. منابع غیرمعتبری نیز از وجود فرزند سوّمی به نام محمّد پرده برداشته است. با این حال نمی‌توان ادّعا کرد که امامزادگان مدفون در روستای سیف آبادِ قمرود از نوادگان سیّد محمّد صورانی نیستند.

 

منابع: گنجینه آثار قم 2: 690، الاساس: 213، عمدة الطالب: 192، الراغب: 225،

الشجرة المبارکه: 108، الفخری: 19 ـ 20.


مختصری از زندگی نامه امامزاده محمّد مدفون در کنار علی بن جعفر ـ گلزار شهداء شهر قم

  نسب شریف امامزاده محمّد مدفون در کنار علی بن جعفر با پنج واسطه به امام هفتم(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد ابوجعفر محمّد الفقیه بن أبی احمد موسی بن أبی عبدالله اسحاق بن أبی المحسن ابراهیم العسکری بن موسی أبی سبحة بن ابراهیم المرتضی بن الامام موسی الکاظم(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشأن و بزرگوار بود. از او به عنوان سیّد محمّد فقیه یاد می‌شود. او پسر عموی شاهزاده حمزه مدفون در میدان کهنه، خیابان آذر است.

جدّش سیّد ابوعبدالله اسحاق، نخستین کس از این خاندان است که به قم مهاجرت نموده و در آوه وفات یافته و اینک آرامگاه او در آوه زیارتگاه دوستداران اهل بیت(ع) است.

مؤلف تاریخ قدیم قم دربارة مهاجرت جدّ امامزاده حمزه می‌نویسد: ابوعبدالله اسحاق به قم آمد و قصد داشت که به خراسان و طبرستان رود، اما علی بن عبدالله جبله اشعری و دیگر بزرگان عرب قم از او خواهش کردند که در این شهر اقامت کند و او را بسیار اکرام و احترام کردند و به او عطا و بخشش نمودند. او در این شهر ماند و ازدواج کرد و صاحب فرزندانی شد که سه پسر و یک دختر بودند. اکثر عموها و عموزادگان امامزاده سیّد حمزه، از بزرگان سادات موسوی قم و آبه و خورزن بودند و برخی از آنان منصب نقابت سادات علوی را عهده‌دار شدند. این خاندان به زهد و تقوی آراسته و قبور آنان از مشاهیر مزارات مناطق فوق الذکر است.

 

منابع: تاریخ قم: 221 ـ 222، گنجینه آثار قم 2: 441، انوار پراکنده 1: 334 ـ 371، عمدة الطالب: 244،

الراغب: 200، انوار المشعشعین 2: 252، الشجرة المبارکه: 99، الفخری: 11، التذکره: 121 ـ 122،

الأصیلی: 164، المشجر الوافی 3: 254، الدرالمنثور: 226.


مختصری از زندگی نامه امامزاده سیّد حمزه مدفون در خیابان طالقانی (آذر) شهر قم

  نسب شریف امامزاده سیّد حمزه (معروف به شاه حمزه) مدفون در خیابان طالقانی شهر قم با شش واسطه به امام هفتم(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد حمزة بن أبی عبدالله الحسین بن احمد بن أبی عبدالله اسحاق بن أبی المحسن ابراهیم العسکری بن أبی سبحة موسی الثانی بن ابراهیم المرتضی بن الامام موسی الکاظم(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشان و بسیار بزرگوار بود. سیّد حمزه، فرزند ابوعبدالله حسین موسوی است که مردی عاقل و عالم بود. وی دختر ابوالقاسم حمزه، فرزند امامزاده سیّد علی(مدفون در بیرون دروازه ری قم و معروف به شاه سیّد علی) را به همسری خود درآورد و از وی چهار پسر به نام حمزه و ابوالمحسن علی، و ابوالفضل محمّد و ابومحمد حسین و همچنین چهار دختر به دنیا آمد. مرحوم فیض(ره) معتقد است که وی در بقعه پدرش احمد بن اسحاق مدفون است.

اسحاق بن ابراهیم، جدّ اعلای امامزاده حمزه نیز در ساوه مدفون است و دارای گنبد و بارگاه مجللّی است.

مؤلف تاریخ قدیم قم دربارة مهاجرت جدّ امامزاده حمزه می‌نویسد: ابوعبدالله اسحاق به قم آمد و قصد داشت که به خراسان و طبرستان رود، اما علی بن عبدالله جبله اشعری و دیگر بزرگان عرب قم از او خواهش کردند که در این شهر اقامت کند و او را بسیار اکرام و احترام کردند و به او عطا و بخشش نمودند. او در این شهر ماند و ازدواج کرد و صاحب فرزندانی شد که سه پسر و یک دختر بودند. اکثر عموها و عموزادگان امامزاده سیّد حمزه، از بزرگان سادات موسوی قم و آبه و خورزن بودند و برخی از آنان منصب نقابت سادات علوی را عهده‌دار شدند. این خاندان به زهد و تقوی آراسته و قبور آنان از مشاهیر مزارات مناطق فوق الذکر است.

 

منابع: تاریخ قم: 221 ـ 222، گنجینه آثار قم 2: 441، انوار پراکنده 1: 334 ـ 371، عمدة الطالب: 244،

الراغب: 200، انوار المشعشعین 2: 252، الشجرة المبارکه: 99، الفخری: 11، التذکره: 121 ـ 122،

الأصیلی: 164، المشجر الوافی 3: 254، الدرالمنثور: 226.


مختصری از زندگی نامه امامزاده احمد بن اسحاق مدفون در بقعه امامزاده حمزه خیابان طالقانی شهر قم

  نسب شریف امامزاده سیّد احمد بن اسحاق مدفون در بقعه شاه حمزه خیابان طالقانی (آذر) شهر قم با چهار واسطه به امام هفتم(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد احمد بن أبی عبدالله اسحاق بن أبی المحسن ابراهیم العسکری بن موسی الثانی أبی سبحة بن ابراهیم المرتضی بن الامام موسی الکاظم(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشأن و بسیار بزرگوار بود. حسن بن محمّد بن حسن قمّی دربارة مهاجرت جدّش سیّد ابوعبدالله اسحاق می‌نویسد: او به قم آمد و قصد داشت که به خراسان و طبرستان رود، اما علی بن عبدالله جبله اشعری و دیگر بزرگان عرب قم از او خواهش کردند که در این شهر اقامت کند و او را بسیار اکرام و احترام کردند و به او عطا و بخشش نمودند. او در این شهر ماند و ازدواج کرد و صاحب فرزندانی من جمله سه پسر و یک دختر شد که یکی از آنها ابوعلی احمد نام داشت.

ابوعلی احمد، از قم به آبه رفت و در آنجا ازدواج نمود و صاحب فرزندانی شد و پس از مدّتی دیگر بار به قم آمد و ازدواج نمود و صاحب فرزندی شد بنام ابوعبدالله حسین. او در قم از اندوخته‌هایی که داشت زندگی می‌کرد تا اینکه به جوار حضرت حق شتافت و در این مکان به خاک سپرده شد.

پسرش ابوعبدالله حسین نیز پس از وفات در این مکان دفن شد. او فرزندی داشت به نام سیّد حمزه که در این بقعه مدفون است. بنابراین بقعه امامزاده حمزه در خیابان طالقانی (آذر) مدفن سه تن از پدر، پسر و جد است که به نام شاه حمزه شهرت پیدا کرده است.

 

منابع: تاریخ قم: 221 ـ 222، گنجینه آثار قم 2: 454، انوار پراکنده 1: 347 ـ 350، عمدة الطالب: 244،

الراغب: 200، انوار المشعشعین 2: 252، الشجرة المبارکه: 99، الفخری: 11، التذکره: 121 ـ 122،

الأصیلی: 164، المشجر الوافی 3: 254، الدرالمنثور: 226.


مختصری از زندگی نامه چهار امامزاده (امامزاده بوره) مدفون در روستای فردو شهرستان قم

  نسب شریف چهار امامزاده معروف به بوره مدفون در روستای فردو با شش واسطه به امام هفتم(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد حسین، و حلیمه خاتون، و زینب خاتون ابناء أبی الفضل محمّد بن أبی عبدالله الحسین بن احمد بن أبی عبدالله اسحاق بن أبی المحسن ابراهیم العسکری بن موسی أبی سبحة بن ابراهیم المرتضی بن الامام موسی الکاظم(ع).

این امامزادگان که به چهار امامزاده و امامزاده بوره شهرت دارند، بنا به نوشته مرحوم عبّاس فیض(ره) فرزندان ابوالفضل محمّد بن أبی عبدالله حسین موسوی است که در قم سکونت داشته و به منطقه فردو مهاجرت نموده وفات یافته‌اند.

حسن بن محمّد بن حسن قمّی از سکونت ابوعبدالله حسین در قم خبر داده و می‌نویسد: او در این شهر از دختر ابوالقاسم حمزة بن علی (فرزند امامزاده سیّد علی، مدفون در بیرون دروازه ری قم و معروف به شاه سیّد علی)، فرزندانی صاحب شد که یکی از آنان ابوالفضل محمّد است که در بقعه امامزاده باوره به همراه سه تن از فرزندان خود مدفون می‌باشد. ابوالفضل محمّد، سیّدی جلیل القدر، عظیم الشان و بسیار بزرگوار بود. او برادر امامزاده حمزه مدفون در میدان کهنه، خیابان طالقانی (آذر) است که بارگاه او به شاهزاده حمزه شهرت دارد. اکثر عموها و عموزادگان سیّد ابوالفضل محمّد از مشاهیر خاندان موسوی در قم و آبه به شمار می‌آیندکه منصب نقابت سادات قم، آبه، فارس را به عهده داشته و به زهد و تقوی آراسته بوده‌اند.

 

منابع: تاریخ قم: 221 ـ 222، گنجینه آثار قم 2: 441، انوار پراکنده 1: 334 ـ 371، عمدة الطالب: 244،

الراغب: 200، انوار المشعشعین 2: 252، الشجرة المبارکه: 99، الفخری: 11، التذکره: 121 ـ 122،

الأصیلی: 164، المشجر الوافی 3: 254، الدرالمنثور: 226.


مختصری از زندگی نامه امامزاده احمد مدفون در خیابان پانزده خرداد شهر قم

  نسب شریف امامزاده احمد معروف به امامزاده میانی مدفون در خیابان پانزده خرداد شهر قم با پنج واسطه به امام علی(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد ابو احمد محمّد بن عبدالله الثانی بن جعفر الثانی بن عبدالله بن جعفر الأصغر بن محمّد الحنفیّة بن الامام امیرالمؤمنین علی(ع).

این امامزاده به جهت واقع شدن بین بقعة امامزاده سیّد علی و چهار امامزاده به امامزاده میانی شهرت دارد. خُفته در این مزار، یکی از سادات علوی است که به تصریح مؤلف تاریخ قم در این شهر وفات یافته و دفن شده است.

ابوالقاسم محمّدی روایت می‌کند که ابواحمد محمّد بن عبدالله از کوفه به قم آمد و در این شهر ساکن شد و همچنان بود تا این که وفات یافت و او را به مقبره مالک آباد به خاک سپردند و از او فرزندی
باقی نماند. اکثر عموها و عموزادگان این سیّد جلیل القدر، در قم، ری و اصفهان سکونت داشته و
امامزاده جلیل القدر شاه سیّد علی مدفون در پانصد متری مزار امامزاده احمد، یکی از نوادگان عموی وی به شمار می‌آید.

هجرت امامزاده ابواحمد محمّد ظاهراً در سال 250 هـ . ق پس از قیام و شهادت یحیی بن عمر بن یحیی صورت گرفته، زیرا در این سال بود که متوکّل آزار و اذیت خود را نسبت به سادات مضاعف نمود و همین باعث مهاجرت تعداد زیادی از علویان به کرمان، فارس، قم، اصفهان، خراسان و طبرستان و ری شد.

 

منابع: انجم فروزان: 142، انوار المشعشعین 2: 60، المجدی: 227،

گنجینه آثار قم 2: 610، انوار پراکنده 1: 477 ـ 493.

 
 

  نسب شریف امامزاده علی بن جعفر مدفون در گلزار شهداء شهر قم با چهار واسطه به امام جعفر صادق(ع) منتهی می‌شودکه از قرار ذیل است:

سیّد علی بن أبی محمّد الحسن الاکبر بن عیسی الرومی الأکبر بن محمّد الأکبر بن علی العریضی بن الامام جعفر الصادق(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشان و بسیار بزرگوار بود. قدیمی‌ترین سندی که از هجرت او به قم خبر می‌دهد، حسن بن محمّد بن حسن قمّی، مؤلّف تاریخ قم است که می‌نویسد: «حسن بن عیسی بن محمّد بن علی العریضی از مدینه به قم آمد و فرزندش علی بن حسن با وی همراه بود و از علی مذکور در قم ابوالفضل حسین، و ابوالحسن عیسی و ابوجعفر محمد و ابوالقاسم حمزه و ابوعلی احمد متولّد گشته‌اند.»

از ابوالفضل حسین بن علی، روایت شده که جدّش حسن بن عیسی، به همراه موسی مبرقع فرزند بزرگوار امام جواد(ع) به قم آمد. بنابراین معلوم می‌گردد که مهاجرت این خاندان در ثلث آخر قرن سوّم هجری بوده است.

فرزندان و نوادگان امامزاده سیّد علی از بزرگان سادات قم بوده و منصب نقابت علویان در قم و آبه را داشته‌اند و به زهد و تقوی آراسته بودند. برخی از این خانواده به فارس و اصفهان مهاجرت نمودند و منشا آثار و برکاتی برای اهالی آن دیار شدند.

آنچه که امروزه بین عوام شهرت دارد که مزار گلزار شهداء متعلّق به علی بن جعفر الصادق(ع) است، خالی از حقیقت بوده و مدارک زیادی این مهم را تایید می‌کند. بنای بقعه درب بهشت از عطاء الملک حسینی است که در سال 707 هـ . ق ساخته و تزیینات گچبری و کاشیکاری آن مدّت سی و چند سال به طول کشیده است.

 

تاریخ قم: 224 ـ 228، الشجرة المبارکه: 112، انوار المشعشعین 1: 223، منتقلة الطالبیة: 255،

افجم فروزان: 181، عمدة الطالب:  186، الراغب: 241، انوار پراکنده 1: 236 ـ 260.


مختصری از زندگی نامه امامزاده سیّد زکریا مدفون در روستای عیسی آباد (میدانک) شهرستان قم

  نسب شریف امامزاده سیّد زکرّیا مدفون در روستای عیسی آباد شهرستان قم با نه واسطه به امام جعفر صادق(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد زکریّا بن شرف بن الحسین بن زید بن علی بن الحسین بن علی أبی تراب بن عیسی الأکبر النقیب بن محمّد الاکبر الازرق بن علی العریضی بن الإمام جعفر الصادق(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشان و بزرگوار بود. نخستین با نام شریف او را ابوالحسن علی بن ابی القاسم بیهقی در کتاب انساب خود ذکر نموده و از او به عنوان سیّد زکریّا القمّی یاد می‌کند و می‌نویسد: او فرزندی به نام شرف داشته که در بیهق ساکن بوده و از او و سیّد زکریّا دوّم به وجود آمده و ظاهراً در روستای مزده شهرستان ساری مدفون است.

عمیدی نسّابه، همین شجره‌نامه را ذکر نموده، منتهی با قول بیهقی نسّابه تفاوت دارد که این دو دیدگاه در کتاب مزارات قم مورد بررسی قرار گرفته است. به هر حال سیّد زکریا در قم نشو و نما یافت و به مراحل کمال رسید و از بزرگان دینی شهر شد و فرزند او پس از وفات پدر به بیهق مهاجرت نمود و در همانجا رحل اقامت افکند.

متأسّفانه در منابع موجود ذکری از همسر و تاریخ وفات این سیّد جلیل القدر، گزارشی به ثبت نرسیده است. اما با وجود واسطه‌ها در نسب شریف او می‌توان احتمال داد که وی در ثلث اوّل قرن پنجم هجری وفات یافته است. آرامگاه او یکی از مزارات با شکوه استان قم است که از حیث معماری و موقعیّت جغرافیایی، یکی از جاذبه‌های توریستی به شمار می‌رود.

 

منابع: المشجر الکشاف 1: 234 ـ 235، لباب الأنساب 2: 671، منتقلة الطالبیّه: 210،

الاصیلی: 713، گنجینه آثار قم 2: 433 ـ 434.


مختصری از زندگی نامه امامزاده سکینه خاتون مدفون در روستای جنّت آباد شهرستان قم

نسب شریف امامزاده سیّده سکینه خاتون روستای جنّت آبادِ قم با هفت واسطه به امام هفتم(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّده سکینه خاتون بنت الحسین بن محمّد بن علی السخط بن القاسم بن موسی بن القاسم بن عبیدالله بن الامام موسی الکاظم(ع).

وی خاتونی فاضله، و سیّده‌ای جلیلة القدر، و عظیمة الشان بود. او همسر علی الزکی بن سلطان محمّد شریف (مدفون در چهارمردان قم) از نوادگان بزرگوار امام سجّاد(ع) است که نقابت و سرپرستی علویان شهر ری را به عهده داشته است. شیخ منتجب الدّین قمّی در کتاب فهرست خود از او به شایستگی یاد می‌کند و او را با عنوان: سیّد الاجل ذی الحسبین، ابوالقاسم علی بن ابی الفضل محمد یاد می‌کند. منظور او از «ذی الحسبین» بدان جهت است که سیّد علی الزکی هم از طرف پدر و هم از طرف مادر دارای شرافت و مقام سیادت بود.

این بانوی مکرّمه از همسر بزرگوارش، صاحب دو فرزند شد. یکی سیّد مطهّر و دیگری سیّد حسین. شیخ منتجب الدّین در وصف سیّد حسین می‌نویسد: «ابوالمعالی کمال الشرّف حسین بن علی الزکی، مردی کریم و جواد و با مروت و سخاوت و دارای حشمت و جلال بوده است.»

سیّد مطهّر، فرزند دیگر سکینه خاتون، مردی جلیل و در فضل و بزرگواری و کرامت نفس، یگانه دنیا و تمام محاسن در او جمع بود. دارای اخلاق نیکو، سفره گسترده و از جمله علماء و متکلّمین و نویسندگان و شعرا عصر خویش بود و نقابت سادات شهر ری را به عهده داشت.

متأسّفانه مزار این بانوی گرانقدر اسلام، به اشتباه به خواهر حضرت معصومه(س) منسوب است که علی التحقیق اشتباه بوده و یکی از نوادگان امام هفتم به شمار می‌آید. وفات وی در قرن پنجم اتفاق افتاده است و نخستین بنا بر روی قبر مطهّر این بانو، به امر نواده او سیّد مطهّر صورت گرفته است. این آرامگاه امروز، به همت اداره کلّ اوقاف و امور خیریّه استان قم و میراث فرهنگی بازسازی شده است.

 

منابع: الاساس: 189، عمدة الطالب: 207، الراغب: 191، الفخری: 34 ـ 35، المنتخب من السیاق: 96،

مزارات قم 2: 168، گنجینه آثار قم 2: 514، انوار المشعشعین 2: 148 ـ 149.


مختصری از زندگی نامه امامزاده سیّد ناصرالدّین مدفون در مقابل مسجد امام (چهار راه بازار) شهر قم

  نسب شریف امامزاده سیّد ناصر الدّین مدفون در مقابل مسجد امام حسن عسکری (چهار راه بازار) شهر قم با دوازده واسطه به امام حسن مجتبی(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد ناصرالدّین علی بن المهدی بن الحسین بن زید بن أبی جعفر محمّد بن احمد بن جعفر بن عبدالرحمن بن محمّد البطحانی بن القاسم بن أبی محمّد الحسن بن زید بن الامام الحسن(ع).

وی سیّدی جلیل القدر و دارای شخصیتی برجسته بود که در اواخر قرن ششم هجری وفات یافته است. نخستین بار نام شریف و نسب والاتبار او را علاّمه نسّابه ابن عنبه، متوفّای 828 هـ . ق در کتاب «عمدة الطالب» ذکر نموده و تصریح دارد که آن حضرت را در بازار قم و در مدرسه‌ای که نزدیک محلّه سورانیک است به خاک سپردند.

مرحوم فیض معتقد است که بعضی از افراد، از سلسله نسب وی ساقط شده و بر این عقیده استدلالی نیز
ذکر کرده است. اما آن‌چه ابن عنبه و دیگر علمای انساب بیان داشته‌اند، سلسله نسب وی همان است که در بالا ذکر گردید.

بنا به نوشته مرحوم فیض(ره)، سیّد ناصرالدّین فرزندی به نام محمّد داشته که در قم می‌زیسته و از او نیز فرزندی به نام عبدالله به وجود آمده است. سیّد عبدالله بن محمّد بن ناصر الدین، یک فرزند به نام محمّد
داشت که از او عبدالله به وجود آمد و در پایین پای حضرت معصومه(ع) به خاک سپرده شد. در روستای کاسوای قم، مزارای است به نام سیّد مهدی که برخی از محققّین چنین احتمال دادند که از آن پدر امامزاده سیّد ناصرالدّین باشد.

 

منابع: عمدة الطالب: 72، منتهی الآمال 1: 460، انوار المشعشعین 2: 120، الراغب: 85،

انوار پراکنده 1: 323 ـ 325، مزارات قم 1: 207ـ211.


مختصری از زندگی نامه امامزاده مهدی مدفون در روستای کاسوا شهرستان قم

  نسب شریف امامزاده سیّد مهدی مدفون در روستای کاسوا شهرستان قم با یازده واسطه به امام حسن مجتبی(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد مهدی بن محمّد بن الحسین بن زید بن محمّد بن احمد بن جعفر بن عبدالرحمن بن محمّد البطحانی بن قاسم بن الحسن بن زید بن الامام الحسن(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشان و بسیار بزرگوار بود. او پدر امامزاده سیّد ناصرالدّین مدفون در مقابل درب شمالی مسجد امام حسن عسکری(ع) واقع در چهارراه بازار شهر قم است.

سیّد مهدی در جریان کشمکشهای علویان طبرستان در سال پانصد هجری به قم مهاجرت نمود و مورد عنایت بزرگان شهر قم شد.

فرزند او سیّد ناصرالدّین علی که دارای شخصیتی برجسته بود در شهر قم می‌زیست. نخستین بار نام و نسب شریف این پدر و پسر را علاّمه نسّابه ابن عنبه، متوفّای 828 هـ . ق در کتاب «عمدة الطالب» ذکر نموده و تصریح دارد که آن حضرت در بازار قم و در مدرسه‌ای که نزدیک محلّه سورانیک است به خاک سپرده شده است.

مرحوم فیض معتقد است که بعضی از افراد، از سلسله نسب وی ساقط شده و بر این عقیده استدلالی نیز ذکر کرده است. اما آن‌چه ابن عنبه و دیگر علمای انساب بیان داشته‌اند، سلسله نسب وی همان است که در بالا ذکر گردید.

بنا به نوشته مرحوم فیض(ره)، سیّد ناصرالدّین فرزندی به نام محمّد داشته که در قم می‌زیسته و از او نیز فرزندی به نام عبدالله به وجود آمده است. سیّد عبدالله بن محمّد بن ناصر الدین، یک فرزند به نام محمّد داشت که از او عبدالله به وجود آمد و در پایین پای حضرت معصومه(ع) به خاک سپرده شد. در روستای کاسوای قم، مزارای است به نام سیّد مهدی که برخی از محققین چنین احتمال دادند که از آن پدر امامزاده سیّد ناصرالدّین باشد.

منابع: عمدة الطالب: 72، منتهی الآمال 1: 460، انوار المشعشعین 2: 120، الراغب: 85،

انوار پراکنده 1: 323 ـ 325، مزارات قم 1: 207ـ211.


مختصری از زندگی نامه امامزاده علی اکبر مدفون در روستای ابرجس شهرستان قم

  نسب شریف امامزاده سیّد علی اکبر مدفون در روستای ابرجس شهرستان قم با شش واسطه به امام حسن(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد علی اکبر بن الحسن الأعور بن محمّد الکابلی بن عبدالله الأشتر بن محمّد النفس الزکیّة بن عبدالله المحض بن الحسن المثنی بن الامام الحسن المجتبی(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشان و بسیار بزرگوار بود. علاّمه نسّابه ابواسماعیل بن ابراهیم طباطبا، نخستین شخصِ مهاجر از این خاندان را، محمّد کابلی، جدّ اول امامزاده سیّد علی اکبر ذکر می‌نماید و می‌نویسد: «هنگامی که پدرش در کابل به شهادت رسید، او به مدینه گریخت و از آنجا به قم مهاجرت کرد و در همین شهر وفات یافت. فرزندان او در قم و خراسان، ری و اصفهان پراکنده شدند. پدر امامزاده علی اکبر، حسن اعور است که سیّدی جلیل القدر، عظیم الشان و نقیب شهر کوفه بوده است. فرزندان او در پی ناآرامی‌های این شهر در سال 295 هـ . ق به طبرستان، قم و همدان مهاجرت کردند. بر این اساس سیّد علی اکبر به قم آمد. پس از اندکی اقامت در این شهر به روستای ابرجس رفت و در همانجا ماند تا به درود حیات گفت و مردمان خیر برگرد مزار او بقعه‌ای ساختند که تاکنون زیارتگاه دوستداران اهل بیت(ع) است.

 

منابع: الشجرة الطیّبه 1: 11، منتقلة الطالبیّه: 19 و 252، الشجره المبارکه: 19،

سرالسلسله العلویه: 8 ـ 10، الفخری: 85 ـ 88، المجدی: 45 .

 


 

مختصری از زندگی نامه امامزاده شاه زید مدفون در بقعه چهل اختران (خیابان آذر) شهر قم

  نسب شریف امامزاده شاه زید مدفون در چهل اختران شهر قم با هفت واسطه به امام سجّاد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد شاه زید بن علی بن علی الاکبر بن محمّد السلیق بن أبی محمّد عبدالله بن محمّد السلیق بن أبی محمّد الحسن بن الحسین الأصغر بن الامام علی بن الحسین السجاد(ع).

مرحوم عبّاس فیض(ره) نخستین شخص از مورّخان قمّی است که نسب شریف امامزاده زید مدفون در چهل اختران را ذکر نموده و می‌نویسد: امامزاده جلیل القدر سیّد اجل جناب شاهزاده زید از نوادگان امام سجاد(ع) است. به نظر می‌رسد امامزاده علی اکبر که در بازار تجریش تهران مورد احترام و زیارت عموم مؤمنین قرار دارد جدّ امامزاده زید باشد. همچنین سلطان محمود (فرزند محمد بن زید) مدفون در قریه (صرم) قم از نوادگان همین امامزاده زید است.

یکی از اجداد امامزاده زید، سیّد حسن بن حسین الاصغر است که محدًث قمی وی را مردی محدّث و راوی حدیث معرفی می‌نماید که در سرزمین مکه ساکن بوده و سپس در سرزمین مرو وفات نموده است. نوادگان وی در شهر ری، اصفهان و به ویژه در طبرستان از بزرگان سادات و از نقباء اشراف بوده‌اند. محمّد السلیق از جمله ساداتی است که در علم و دانش سرآمد بوده است. او جدّ سادات حسینی مرعشی است که یکی از نوادگان او حضرت آیت الله العظمی سیّد شهاب الدّین نجفی مرعشی است.

 

منابع: الاساس: 280، گنجینه آثار قم 2: 585، انوار پراکنده 1: 435 ـ 439،

منتهی الآمال 2: 81، سراج الأنساب: 144.


مختصری از زندگی‌نامه امامزاده عبدالله مدفون در خیابان شاه ابراهیم (قلعه کامکار) شهر قم

نسب شریف امامزاده عبدالله مدفون در خیابان شاه ابراهیم شهر قم با چهار واسطه به امام سجاد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد عبدالله بن العبّاس الأکبر بن عبدالله الشهید بن الحسن الأفطس بن علی الأصغر بن الامام علی بن الحسین السجاد(ع).

حسن بن محمّد بن حسن قمّی، مؤلّف تاریخ قم می‌نویسد: «دیگر از امامزاده‌هایی که به قم آمدند، عبدالله بن عباس بن عبدالله الشهید بود که از بصره به قم آمد. او با علی بن محمد علوی صاحب زنج در بصره بود، چون صاحب زنج را در بصره به قتل رساندند، عبدالله با برادرش حسن بن عبّاس از بصره به قم آمد و متوطن شد.

جدّ امامزاده عبدالله، عبدالله شهید نام دارد. هنگامی که حسین بن علی شهید فخ علیه خلیفه هارون الرشید قیام نمود، جناب عبدالله بن حسن افطس نیز به یاری وی شتافت. پس از شهادت حسین، عبدالله بن افطس به دست سپاهیان هارون الرشید اسیر شد و در زندان افتاد. هارون الرشید او را به حبس جعفر بن یحیی برمکی انتقال داد تا این که جعفر برمکی در شب عید نوروز سرعبدالله را از بدن جدا کرد. روز عید، سر مطهر او را با تحفه‌های دیگر برای خلیفه هدیه فرستاد. سپس به تصور این که خلیفه از این عمل ظالمانه‌اش تحسین و تقدیر خواهد کرد. شخصاً به نزد هارون حاضر گشت و سرپوش را از روی طبق برداشت و هدایا را به خلیفه اظهار نمود. چون چشم خلیفه به سربریده عبدالله افتاد در غضب شد و پس از رفتن وی به خادم دستور داد که سر جعفر را از بدن جدا کند. مرقد وی در سوق الطعام بغداد است.

امامزاده سیّد عبدالله، فرزندی دارد که از شعرای بزرگ طالبی است. که به نام حسین و مکنی به ابوعبدالله است. در سال 319 هـ . ق در شهر ری وفات یافت و اینک آرامگاه او در سه راه ورامین شهر ری به امامزاده عبدالله شهرت دارد.

اکثر اجداد و پسرعموهای امامزاده سیّد عبدالله، و نوادگان وی، از بزرگان سادات حسینی و از معارف خاندان افطسی است و جمع کثیری از آنان در ری، طبرستان، اصفهان، خراسان و فارس سکونت داشتند و منشا آثار و برکاتی بودند. وفات سیّد عبدالله در سال 285 هـ . ق در قم اتفاق افتاد و در این مکان شریف به خاک سپرده شد.

 

منابع: تاریخ قم: 207، منتقلة الطالبیّه: 257، انوار پراکنده 1: 561 ـ 563، انوار المشعشعین 2: 200،

امامزادگان ری 1: 499 ـ 524 . 164 و 165، مشاهد العترة الطاهره: 96، انجم فروزان: 115،

منتهی الآمال 2: 169، تهذیب الانساب: 255، الشجرة المبارکه: 177.


مختصری از زندگی نامه امامزاده سیّد علی موسی الرضا مدفون در خیابان آذر، محلّه رضاآباد شهر قم

نسب شریف امامزاده سیّد علی موسی الرضا مدفون در خیابان طالقانی شهر قم با چهار واسطه به امام جواد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد ابوالحسن موسی بن أبی عبدالله احمد بن أبی علی محمّد بن أبی علی احمد بن أبی جعفر موسی المبرقع بن امام جواد(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشأن و بسیار بزرگوار بود. او ریاست شهر قم و نقابت سادات علوی را به عهده داشت و از سرشناسان خاندان رضوی در قم بوده است.

حسن بن محمّد بن حسن قمّی، مؤلّف تاریخ قدیم قم درباره وی می‌نویسد: «ابوالحسن در قم بود و به کار و بار برادرش ابی محمّد و خواهرانش قیام نمود وضعیتهایی که از پدرش مانده بود، بدست آورد و آنچه به رهن بودند از رهن بیرون آورد و قواعد و سیرت او مجموع نیکو و پسندیده بوده‌اند و با مردم شهر قم معیشت و زندگانی به وجه احسن می‌نمود و حقوق ایشان رعایت می‌کرد تا جاییکه گویا یکی از ایشان است.

پس اهل قم به صحبت او میل کردند و او رئیس و سرور ایشان شد. مؤیّد الدوله و امیر فخرالدوله قدر او بشناختند و حق او را بدانستند و بعضی از خراج او بدو بخشیدند و مجری داشتند.

پس او در سال 370 هـ . ق به حج رفت و ملک عضدالدوله و تاج الدوله قدر او دانستند و او را گرامی داشتند. و چون حج خانه خدا بگذارد و به مدینه باز آمد بر پسران عمّ خود شفقت نمود و رحمت افزود و ایشان را خلعت و عطا بخشید، پس او را شکر بسیار گفتند.

او به جانب قم عزیمت نمود و در ماه ربیع الاخر سال 371 هـ . ق به قم رسید. مردم قم به قدوم او بشارت نمودند و شادی افزودند و بر سرکوچه‌ها و محلها آذین‌ها بستند و صاحب الجلیل کافی الکفاة ابوالقاسم اسماعیل بن عبّاد به او نامه‌ای نوشت و او را به معاودت از حج خانه خدای تعالی و مراجعت به شهر و منزل خود تهنیت گفت.

ابوالحسن موسی بن احمد، مردی بس فاضل، متواضع و متخلّق و سهل الجانب بوده است. با عنفوان جوانی و حداثت سن، نقابت سادات علوّیه شهر قم و نواحی آن به او مفوض بوده است. او در سال 372 هـ . ق به زیارت جدّش امام رضا(ع) رفت و سپس در سال 375 هـ . ق در قم وفات یافت.»

برخی از محققین احتمال دادند که مزار کنونی در کوی رضا آباد متعلّق به همین سیّد جلیل القدر است که به اختصار به علی موسی الرضا شهرت یافته است.

منابع: تاریخ قم: 220، الشجرة المبارکه: 88، منتهی الآمال: 621، منتخب التواریخ: 828،

بدرالمشعشع: 9 ـ 8، الفخری: 9، انوار پراکنده 1: 583.


مختصری از زندگی نامه امامزاده جعفر مدفون در روستای گیو شهرستان قم

  نسب شریف امامزاده سیّد جعفر مدفون در روستای گیو با پنج واسطه به امام جواد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد جعفر بن احمد بن موسی بن أبی علی محمّد الاعرج، احمد أبی علی بن موسی المبرقع بن الامام محمّد التقی الجواد(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشان و بسیار بزرگوار بود. آرامگاه او در روستای گیو به جعفر بن موسی(ع) شهرت دارد. این شهرت به خاطر آن است که نسب شریف او تنها با پنج واسطه به امام جواد(ع) منتهی می‌شود و آن حضرت نیز نواده بزرگوار امام موسی کاظم(ع) است.

پدر بزرگوار امامزاده سیّد جعفر، در پنجم محرّم سال 372 هـ . ق در قم بدنیا آمد، هنوز چند سالی نگذشته بود که از نعمت پدر محروم شد و تحت قیومیّت عموی بزرگوارش به حدّ رشد و کمال رسید و مراتب عالیه را یکی پس از دیگری سپری کرد و از آنچه پدر بزرگوارش برای او به ارث نهاده بود، کمال استفاده را برد و با مردم به نیکی رفتار می‌نمود و از بزرگان شهر قم شد. او یک فرزند به نام سیّد ابوعلی جعفر داشت که همچون پدر به کمالات صوری و معنوی آراسته بود و مورد اطمینان و احترام اهالی قم بود تا اینکه سرانجام در نیمه اول قرن پنجم هجری در روستای گیو وفات یافت و در همانجا دفن شد.

 

منابع: الشجرة المبارکة: 92 ـ 95، الامام الجواد(ع): 85 ـ 88، المجدی: 128 ـ 130، الأصیلی: 156 ـ 157،

عمدة الطالب: 230 ـ 231، الأساس: 190، الدّر المنثور: 208 ـ 209، الفخری: 9، لباب الأنساب 2: 586،

سرالسلسلة العلویة: 40، تحفة الازهار 3: 432 ـ 436، مزارات قم 2: 180 ـ 184، انوار پراکنده 1: 425 ـ 436،

منتـهی الآمـال 2: 620، گنجـینه آثـار قــم 2: 562، بـدر فـروزان: 118.


مختصری از زندگی نامه امامزاده ابوطالب مدفون در روستای کاسوا شهرستان قم

  نسب شریف امامزاده سیّد ابوطالب مدفون در روستای کاسوای شهرستان قم با هفت واسطه به امام حسن مجتبی(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد ابوطالب علی بن محمّد المکاری بن الحسین بن عیسی بن محمّد البطحانی بن القاسم بن الحسن بن زید بن الإمام الحسن(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشأن و بزرگوار بود. نخستین بار نام وی را ابوالحسن عمری نسّابه از واردین به قم ذکر نموده و می‌نویسد: او در این شهر دارای فرزندانی است. سیّد ابوطالب علی پس از ناآرامی‌های موجود در طبرستان به قم مهاجرت نمود و در قریه کاسوا سکنی گزید و در همانجا در حدود سال 390 هـ . ق وفات یافت.

دو برادر او به اسامی سیّد علی الأکبر المکاری و احمد امیرکا، از بزرگان سادات دینور به شمار می‌آیند که از طبرستان به آنجا مهاجرت نموده و منشا آثار و برکاتی برای آن منطقه شده‌اند. اکثر پسرعموهای سیّد ابوطالب در طبرستان و جرجان و ساری و آمل مشاغل مهم سیاسی و اجتماعی همچون، قضاوت، نقابت و سرپرستی سادات علوی، امامت جماعت و وزارت دولت علویان را به عهده داشته‌اند که ظاهراً پس از سقوط دولت مذکور و اختلاف بین سادات به مناطق دیگر از جمله، قم، ری و دینور مهاجرت نموده‌اند.

امامزاده سیّد ابوطالب علی، برادری دارد به نام سیّد علی اکبر که به دینور، کرمانشاه امروزی مهاجرت نموده و باعث تشیع اهالی آن مناطق شده است. آرامگاه او در روستای بدره‌ای اسلام آباد غرب است.

 

منابع: المجدی: 26، مزارات قم 2: 37 ـ 39، الشجره المبارکه: 59، الفخری: 139،

الدرّه الذهبیّه فی إکمال منتقله الطالبیّه: 183، منتقله الطالبیّه: 138 ـ 139، لباب الأنساب 2: 589.

 


مختصری از زندگی نامه امامزاده سیّد ناصرالدّین مدفون در روستای گرگاب جمکران شهرستان قم

نسب شریف امامزاده سیّد ناصرالدّین مدفون در روستای گرگاب جمکران با دوازده واسطه به امام سجّاد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد ناصرالدّین محمّد بن أبی القاسم احمد بن حمزة بن زهیر بن احمد بن محسن بن علی بن حمزه
أبی‌القاسم بن عبدالله الاکبر بن الحسین البنفسج بن اسماعیل بن محمّد الأرقط بن عبدالله الباهر بن الامام علی بن الحسین السجاد(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشان و بسیار بزرگوار بود. نخستین بار نام شریف و نسب و الاتبار او را علّامه نسّابه ابن عنبه متوفای 828 هـ . ق در کتاب انساب خود ذکر نموده و او را متوفّای قم ذکر می‌نماید. پس از آن علّامه سیّد جعفر اعرجی، همین نظریّه را پذیرفته است و از او تجلیل به عمل می‌آورد.

امامزاده ناصرالدّین محمّد از احفاد عبدالله الباهر بن امام زین العابدین(ع) است و دو فرزند او به نام هادی و مهدی در کنارش مدفونند. نوادگان عبدالله الباهر، بنا به نوشته مؤلف تاریخ قم از ابتدای قرن سوّم به قم مهاجرت نموده و نخستین کس از این خاندان که از شهر ری به قم آمد، فرزندان حسین البنفسج بن اسماعیل است. وی جدّ سادات حسینی و عموی جدّی سلطان محمّد شریف مدفون در خیابان انقلاب قم است. خاندان حسینی باهری از مشهورترین خاندان علویان قم است که بالغ بر سیصد سال نقابت سادات علوی، قضاوت، سروری و مهتری قم را عهده‌دار بودند و قبور جمع کثیری از آنان در این شهر و اطراف آن، زیارتگاه دوستداران اهل بیت(ع) است.

در کتاب انوار المشعشعین مذکور است که مشهد ناصرالدّین محمّد در قریه گرگاب واقع و از شهر قم تا آن مزرعه قریب یک و نیم فرسخ مسافت است و آن موضع به هادی و مهدی مشهور می‌باشد و در آنجا دو بقعه وجود دارد که در یکی از آنها صورت سه قبر مشهود و در لوح مزارشان نام سه تن برده شده است بدین قرار: یکی ناصرالدین محمد و دیگری هادی و آخری مهدی ابناء السیّد السجّاد(ع) و گفته می‌شود که هادی و مهدی دو فرزند ناصرالدین می‌باشد.

 

منابع: عمدة الطالب: 252، خلاصة المقال: 362، انوار المشعشعین 2: 114، الاساس: 233،

الراغب: 252، مزارات قم 2: 207 ـ 209، انجم فروزان: 158.


مختصری از زندگی‌نامه امامزاده سیّد جعفر و سکینه خاتون مدفون در روستای گرگاب جمکران

نسب شریف امامزاده سیّد جعفر و سکینه خاتون مدفون در روستای گرگاب با سیزده واسطه به امام سجّاد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد جعفر و سکینه خاتون ابنی سیّد ناصرالدّین محمّد بن أبی القاسم احمد بن حمزة بن زهیر بن احمد بن محسن بن علی بن حمزه ابی القاسم بن عبدالله الاکبر بن الحسین البنفسج بن اسماعیل بن محمّد الأرقط بن عبدالله الباهر بن الامام علی بن الحسین السجّاد(ع).

در جنوب غربی بقعه امامزاده سیّد ناصرالدین، بقعه سیّد جعفر و سکینه واقع شده که بنا به نوشته مرحوم فیض(ره) و کتاب‌های دیگر، مدفونین در آن از فرزندان امامزاده سیّد ناصر الدّین می‌باشند.

امامزاده ناصرالدّین محمّد از احفاد عبدالله الباهر بن امام زین العابدین(ع) است و دو فرزند او به نام هادی و مهدی در کنارش مدفونند. نوادگان عبدالله الباهر، بنا به نوشته مؤلف تاریخ قم از ابتدای قرن سوّم به قم مهاجرت نموده و نخستین کس از این خاندان که از شهر ری به قم آمد، فرزندان حسین البنفسج بن اسماعیل است. وی جدّ سادات حسینی و عموی جدّی سلطان محمّد شریف مدفون در خیابان انقلاب قم است. خاندان حسینی باهری از مشهورترین خاندان علویان قم است که بالغ بر سیصد سال نقابت سادات علوی، قضاوت، سروری و مهتری قم را عهده‌دار بودند و قبور جمع کثیری از آنان در این شهر و اطراف آن و زیارتگاه دوستداران اهل بیت(ع) است.

در کتاب انوار المشعشعین مذکور است که مشهد ناصرالدّین محمّد در قریه گرگاب واقع و از شهر قم تا آن مزرعه قریب یک و نیم فرسخ مسافت است و آن موضع به هادی و مهدی مشهور می‌باشد و در آنجا دو بقعه وجود دارد که در یکی از آنها صورت سه قبر مشهود و در لوح مزارشان نام سه تن برده شده است بدین قرار: یکی ناصرالدین محمد و دیگری هادی و آخری مهدی ابناء السیّد السجّاد(ع) و گفته می‌شود که هادی و مهدی دو فرزند ناصرالدین می‌باشد.

 

منابع: انجم فروزان: 160، مزارات قم 2: 120 ـ 127، الدّرة الذهبیه: 101.


مختصری از زندگی‌نامه امامزاده سیّد علی رضا مدفون در پشت مسجد مقدّس جمکران شهرستان قم

  نسب شریف امامزاده سیّد علی رضا مدفون در پشت مسجد مقدّس جمکران با هفده واسطه به امام سجّاد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد علی رضا بن محمّد بن رضی الدّین محمّد بن محمّد بن زید بن داعی بن زید بن علی بن الحسین بن الحسن التج بن علی بن حسن بن علی بن محمّد بن علی بن علی الحریری بن الحسن الأفطس بن علی الأصغر بن الإمام علی بن الحسین السجّاد(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشان و بسیار بزرگوار بود. نسب شریف او را علّامه سیّد احمد کیاء گیلانی از علمای انساب قرن دهم هجری، ضمن نسب سادات ساوه و آبه بیان داشته است. در برخی از مشجرات سیّد علی رضا به عنوان علی بن رضا و یا علی بن رضا الدّین یاد شده است که در این صورت یک واسطه بر نسب شریف او اضافه می‌گردد.

سیّد علی بنا به نوشته جات مشجرات محلّی، یک فرزند بنام سید حسین داشته که در آوه سکونت داشته است. نخستین شخص از مورّخان قمّی که این بقعه را به سیّد علی رضا آوی منتسب دانسته، مرحوم ناصرالشریعه است که نظریّه او با کتب انساب تطابق دارد و دلایلی در دست است که این انتساب را به یقین تلقی می‌نمایاند. نوه سیّد رضا، بنام امامزاده سیّد معصوم که جدّ سادات کرهرود است در انتهای خیابان نیروگاه قرار دارد و زیارتگاه دوستداران اهل بیت(ع) است.

اجداد امامزاده علی رضا که به سادات آوی و حریری و حوری مشهورند. از مشهورترین خاندان حسینی افطسی ساکن در آبه و ساوه‌اند که در طول تاریخ، از شیعیان سخت کوش و فعّال و از فقهای بنام اهل بیت(ع) بوده‌اند. نام برخی از آنان در کتاب موسوعة الطبقات الفقهاء آمده است.

 

منابع: کتاب علامتهای ظهور با مقدمه حالات سادات کرهرود: 161، سراج الانساب: 166،

عمده الطالب: 341، مزارات قم 1: 208 ـ 209.


مختصری از زندگی نامه امامزاده سیّد معصوم مدفون در خیابان نیروگاه شهر قم

نسب شریف امامزاده سیّد معصوم مدفون در آخر خیابان نیروگاه با بیست و یک واسطه به امام سجّاد منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد معصوم بن سیّد تاج الدّین بن سید رضی الدّین بن علی بن رضا بن محمّد بن رضی الدّین محمّد بن محمّد بن زید بن داعی بن زید بن علی بن الحسین بن الحسن التج بن علی بن حسن بن علی بن محمّد بن علی بن علی الحریری بن الحسن الأفطس بن علی الأصغر بن الإمام علی بن الحسین السجّاد(ع).

وی سیّدی جلیل القدر و عظیم الشان بود. او نواده بزرگوار امامزاده سیّد علی رضا مدفون در پشت مسجد مقدس جمکران است. جدّش سیّد رضی الدّین که در برخی منابع و مشجرات محلّی به سیّد حسین معرفی شد، سر دودمان سادات کرهرود است که از آنان میرعلیاری، میریونسی و میرمعینی به وجود آمده‌اند.

جدّ اوّل امامزاده سیّد معصوم، امامزاده جلیل القدر، سیّد علی رضا است که نخستین بار نسب شریف او را علّامه سیّد احمد کیاء گیلانی از علمای انساب قرن دهم هجری، ضمن نسب سادات ساوه و آبه بیان داشته است. در برخی از مشجرات سیّد علی رضا به عنوان علی بن رضا و یا علی بن رضا الدّین یاد شده است که در این صورت یک واسطه بر نسب شریف او اضافه می‌گردد.

سیّد علی بنا به نوشته جات مشجرات محلّی، یک فرزند بنام سید حسین داشته که در آوه سکونت داشته است. نخستین شخص از مورّخان قمّی که بقعه جمکران را به سیّد علی رضا آوی منتسب دانسته، مرحوم ناصرالشریعه است که نظریّه او با کتب انساب تطابق دارد و دلایلی در دست است که این انتساب را به یقین تلقی می‌نمایاند. نوه سیّد رضا، بنام امامزاده سیّد معصوم که جدّ سادات کرهرود است در انتهای خیابان نیروگاه قرار دارد و زیارتگاه دوستداران اهل بیت(ع) است.

اجداد امامزاده علی رضا که به سادات آوی و حریری و حوری مشهورند. از مشهورترین خاندان حسینی افطسی ساکن در آبه و ساوه‌اند که در طول تاریخ، از شیعیان سخت کوش و فعّال و از فقهای بنام اهل بیت(ع) بوده‌اند. نام برخی از آنان در کتاب موسوعة الطبقات الفقهاء آمده است.

 

منابع: کتاب علامتهای ظهور با مقدمه حالات سادات کرهرود: 161، سراج الانساب: 166،

عمده الطالب: 341، مزارات قم 1: 208 ـ 209.


مختصری از زندگی‌نامه امامزاده سیّد ابوطالب و حسین روستای کهندان شهرستان قم

نسب شریف امامزاده سیّد ابوطالب و حسین مدفون در روستای کهندان با شش واسطه به امام سجّاد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد حسین ابوعبدالله بن أبی طالب عبیدالله بن أبی علی احمد النقیب بن علی بن أبی عبدالله محمّد الشجری بن عمر الأوسط بن علی الأصغر بن عمر الأشرف بن الامام علی بن الحسین زین العابدین(ع).

مدفونان در این بقعه دو تن از سادات جلیل القدر حسینی‌اند که به نام و نسب آنان در کتب انساب تصریح شده است. نخستین عالم انسابی که از سکونت این دو نواده بزرگوار امام سجّاد(ع) در قم خبر داده، علّامه نسّابه ابن طقطقی مورّخ است که ابوعلی احمد را نقیب سادات قم دانسته و می‌نویسد: از فرزندان او، جماعتی را در قم دیدم.

اکثر علمای انساب نام فرزندان ابوعلی احمد را در کتبشان ذکر نموده و از آنان تجلیل به عمل آورده‌اند. عمیدی و بیهقی نسّابه پس از ذکر واردین این خاندان به قم، از آنان به شایستگی یاد می‌کنند.

ابوعلی احمد نقیب، یکی از بزرگترین نقبای قم بود که به زهد و تقوی آراسته و منشا آثار و برکاتی برای اهالی قم بوده است. او سه فرزند به اسامی ابوطالب عبیدالله، ابوجعفر محمد و ابومحمد حسن شجری دارد که دو تن آنان در حرم معصومیّه و ابوطالب عبیدالله در قریه کهندان به اتفاق فرزند خود ابوعبدالله حسین مدفون است.

سادات عمری اشرفی که در قم از مشاهیر خاندان شجری حسینی به شمار می‌آیند. همیشه به زهد و تقوی آراسته بوده و مورد توجه اهالی قرار می‌گرفته‌اند.

 

منابع: عمدة الطالب: 276، الراغب: 305، الدرة الذهبیّه 2: 307، مزارات قم 2: 401 ـ 408.

 


مختصری از زندگی نامه امامزاده طاهر مدفون در روستای طغرود شهرستان قم

نسب شریف امامزاده طاهر مدفون در روستای طغرود با سه واسطه به امام صادق(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد طاهر بن الحسین الطواف بن علی الخارض بن محمد الدیباج بن الامام جعفر الصادق(ع)

وی سیدی جلیل القدر، عظیم الشأن و بسیار بزرگوار بوده است. نخستین شخص از این خاندان که به قم مهاجرت نموده، سیّد حسین طواف است. حسن بن محمّد بن حسن قمّی در این باره می‌نویسد: «سیّد حسین بن علی بقم آمد و در قم وطن ساخت و مقام کرد. و به قم از فرزندان او محمد، علی، عبدالله، محسن و طاهر و جعفر به وجود آمدند.»

بنابراین میلاد امامزاده طاهر در قم و پدر او از مهاجرین شهر ری به شمار می‌آید. او برادری دارد به نام سیّد ابوجعفر محمّد جورکه در شهر ری قیام نمود و به دست کسان خلیفه به قتل رسید. اینک آرامگاه او در قریه ایجدانِ ورامین است.

امامزاده سیّد طاهر، عموی امامزاده سیّد محمّد عزیزی است که در نهروان او را به قتل رساندند و تابوت او را به قم آوردند و به نزدیک مسجد رضائیه دفن کردند. مادر وی فاطمه دختر قاسم بن احمد بن علی العریضی است که در بلوار معلم کنار قبر شاه احمد قاسم، برادر خود مدفون است.

سادات حسینی جعفری که از اواخر قرن سوّم هجری به قم و قزوین و ری مهاجرت نمودند، منشأ آثار و برکاتی برای اهالی این دیار بودند. آنان هرگز با ظلم زمانه سازش نکردند و به مقابله با آن می‌پرداختند. علاوه بر برادر سیّد طاهر که در ری به شهادت رسید. برادرزاده او نیز در قزوین به دست اکراد به قتل رسیده است. سید طاهر برادری دارد به نام محسن که در روستای قباد بزن مدفون است و آرامگاه او پس از چندین قرن پدیدار گشت.

 

منابع: عمدة الطالب: 245، الراغب فی تشجیر عمدة الطالب: 245، گنجینه آثار قم 2: 389 ـ 383،

انوار پراکنده 1: 446 ـ 445، مزارات قم 1: 307 ـ 317.


مختصری از زندگی نامه امامزاده محسن مدفون در روستای قباد بزن شهرستان قم

نسب شریف امامزاده سیّد محسن مدفون در روستای قبادبزن با سه واسطه به امام ششم(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد محسن بن الحسین الطواف بن علی الخارض بن محمد الدیباج بن الامام جعفر الصادق(ع)

وی سیدی جلیل القدر، عظیم الشأن و بسیار بزرگوار بوده است. نخستین شخص از این خاندان که به قم مهاجرت نموده، سیّد حسین طواف است. حسن بن محمّد بن حسن قمّی در این باره می‌نویسد: «سیّد حسین بن علی بقم آمد و در قم وطن ساخت و مقام کرد. و به قم از فرزندان او محمد، علی، عبدالله، محسن و طاهر و جعفر به وجود آمدند.»

بنابراین میلاد امامزاده محسن در قم و پدر او از مهاجرین شهر ری به شمار می‌آیند. او برادری دارد به نام سیّد ابوجعفر محمد جورکه در شهر ری قیام نمود و به دست کسان خلیفه به قتل رسید. اینک آرامگاه او در قریه ایجدانِ ورامین است.

امامزاده سیّد محسن، عموی امامزاده سیّد محمّد عزیزی است که در نهروان او را به قتل رساندند و تابوت او را به قم آوردند و به نزدیک مسجد رضائیه دفن کردند. مادر وی فاطمه دختر قاسم بن احمد بن علی العریضی است که در بلوار معلم کنار قبر شاه احمد قاسم، برادر خود مدفون است.

سادات حسینی جعفری که از اواخر قرن سوم هجری به قم و قزوین و ری مهاجرت نمودند، منشأ آثار و برکاتی برای اهالی این دیار بودند. آنان هرگز با ظلم زمانه سازش نکردند و به مقابله با آن می‌پرداختند. علاوه بر برادر سیّد طاهر که در ری به شهادت رسید. برادرزاده او نیز در قزوین به دست اکراد به قتل رسیده است. سید محسن برادری دارد به نام سید طاهر که در روستای طغرود مدفون است و آرامگاه او در سالیان اخیر بازسازی شده است.

امامزاده سیّد محسن دارای چهار فرزند به اسامی: ابومحمد حسن، محمد، حسین و ابوعبدالله محسن است که هر یک دارای نسلهای زیادی در قم می‌باشند.

 

منابع: گنجینه آثار قم: 655، تاریخ قم: 224 ـ 225، الشجرة المبارکه: 119، الفخری: 27،

تهذیب الانساب: 182، منتقلة الطالبیّه: 256، الکواکب المشرقه 3: 67، انوار المشعشعین 2: 228.


مختصری از زندگی نامه امامزاده سیّد احمد مدفون در امامزاده ابراهیم گلزار شهداء شهر قم

نسب شریف امامزاده احمد مدفون در کنار امامزاده ابراهیم با شش واسطه به امام سجّاد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد ابوالعبّاس احمد بن محمّد بن أبی الفضل الحسین بن الحسن بن الحسین بن الحسن الأفطس بن علی الأصغر بن الامام علی بن الحسین السجّاد(ع).

در این بقعه ابتدا سیّد ابراهیم بن احمد بن موسی(ع)، پسر حضرت شاهچراغ مدفون است. این دیدگاه از سوی برخی از مورّخان تایید شده، هر چند مدارک متقنی که آن را تایید کند در دست نیست، زیرا؛ احمد بن موسی(ع) تنها صاحب دختر بوده و فرزند ذکور نداشته است. شخصیّت دوّم خفته در این مزار، سیّد ابوالعباس احمد است که به تصریح حسن بن محمّد بن حسن قمّی، مؤلف تاریخ قدیم قم در این شهر متولّد شده و به حدّ رشد و کمال رسید و سرانجام وفات یافت و در این مکان دفن شد. او می‌نویسد: «از محمّد بن الحسین، ابوالعباس احمد به وجود آمد و او در مقبره‌ای که در درب علی بن الحسن العلوی العریضی است، به نزدیک «سعد نهر» مدفونست و این درب معروف است به بریهه دختر ابی علی الرضا(ع)».

او دربارة پدر و جد امامزاده ابوالعباس محمّد می‌نویسد: ابوالفضل حسین بن حسن از حجاز به قم آمد، او برادر ابوالحسن علی بن العالم الرئیس الشجاع الفصیح الدینوری است که جدّ سادات اشرافست. ابوالفضل حسین به قم یک پسر آورد به نام محمد و ابوالفضل در قم وفات یافت او از فقهایی بوده است که از حسن بن علی الهادی(ع) روایت می‌کرده است.

محمّد بن حسین، پدر امامزاده ابوالعباس احمد، دارای کمال و ثروت و عقل بود. از سرمایه و املاکی که از پدر رسیده بود به ضعفا و مستمندان کمک می‌کرد تا اینکه به درود حیات گفت و در جوار حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد .

 

سراج الانساب: 167، الشجرة المبارکة: 192 ـ 193، الفخری: 84 ـ 85، التذکرة: 262، عمدة الطالب: 380،

الراغب: 346، تاریخ قدیم قم: 228، گنجینه آثار قم 1: 489، خلاصة المقال: 380، انوار المشعشعین 2: 198،

منتخب التواریخ: 491، مزارات قم 1: 107، انوار پراکنده 1: 274 ـ 276.


مختصری از زندگی نامه چهار امامزاده مدفون در خیابان پانزده خرداد شهر قم

  نسب شریف چهار امامزاده مدفون در خیابان پانزده خرداد شهر قم با پنج واسطه به امام سجّاد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد حسن ابومحمّد، و ابوطالب محسن، و محمّد ابوعلی ابناء سیّد ابی عبدالله حسین بن علی یرطلة بن عمر بن الحسن الافطس بن علی الأصغر بن الامام علی بن الحسین السجّاد(ع).

چهار تن از نوادگانِ بزرگوار امام سجّاد(ع) در این بقعه آرمیده‌اند که به تصریح مؤلّف تاریخ قدیم قم، حسن بن محمّد بن حسن قمّی در این شهر بدنیا آمده و وفات یافته‌اند. او در همین باره می‌نویسد؛ دیگر از ساداتی که به قم آمدند فرزندان حسین بن علی بن عمر بن حسن بن علی بن علی است که در این شهر صاحب ابوطالب محسن، ابو محمّد حسن، و ابو علی محمّد و ابوالحسین علی ملقّب به یرطله و دو دختر شد. او سپس اضافه می‌کند که ابوطالب محسن در قم وفات یافته است. بر این اساس، مرحوم فیض(ره) و دیگر علمای انساب و مورّخان قمی نوشته‌اند که مدفونین در این بقعه علاوه بر سیّد حسین بن علی یرطلة، سه تن از فرزندان او به اسامی حسن، محسن و محمّد می‌باشند. این ادعا به جهت مدفون بودن پسرعمویشان در بقعه خاکفرج تقویت می‌یابد و تلقّی به قبول شده است. علامه نسّابه سیّد احمد کیاگیلانی از نسل علی یرطلة بن عمر، سادات زیاد و مشجّرات متعددی را در ساوه ذکر می‌نماید که در خورزن، فراهان و آبه می‌زیسته‌اند.

قبور تعداد زیادی از این خاندان در اصفهان و اراک و ساوه زیارتگاه دوستداران اهل بیت(ع) است و در کتاب مزارات ایران به ثبت رسیده و مورد بررسی قرار گرفته است.

 

منابع: التذکرة: 263، الشجرة الطیبه 2: 94، عمدة الطالب: 347، الأساس لأنساب الناس: 332،

تاریخ قدیم قم: 230، انوار پراکنده 1: 500 ـ 504، گنجینه آثار قم 1: 591 ـ 497.


مختصری از زندگی نامه امامزادگان طیّب و طاهر مدفون در روستای سراجه شهرستان قم

نسب شریف امامزاده طیّب و طاهر مدفون در روستای سراجه شهرستان قم با شش واسطه به امام سجّاد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد ابوالعبّاس طیّب و سیّد ابوالحسین طاهر بن أبی محمّد الحسن بن أبی عبدالله الحسین بن علی یرطلة بن عمر بن الحسن الأفطس بن علی الأصغر بن الامام علی بن الحسین السجّاد(ع).

این دو برادر، از سادات بزرگوار حسینی اند که به تصریح تاریخ قم در قم متولد گشته و وفات یافته‌اند.

حسن بن محمّد بن حسن قمّی در این باره می‌نویسد؛ دیگر از ساداتی که به قم آمدند فرزندان حسین بن علی بن عمر بن حسن بن علی بن علی است که در این شهر صاحب ابوطالب محسن، ابو محمد حسن، و ابو علی محمد و ابوالحسین علی ملقّب به یرطله و دو دختر شد. او سپس اضافه می‌کند که ابوطالب محسن در قم وفات یافته است. بر این اساس، مرحوم فیض(ره) و دیگر علمای انساب و مورّخان قمی نوشته‌اند که مدفونین در بقعه چهار امامزاده، یکی سیّد حسین بن علی یرطلة و سه تن از فرزندان او به اسامی حسن، محسن و محمّد می‌باشند. این ادعا به جهت مدفون بودن پسرعمویشان در بقعه خاکفرج تقویت می‌یابد و تلقی به قبول شده است. علامه نسّابه سیّد احمد کیاگیلانی از نسل علی یرطلة بن عمر، سادات زیاد و مشجرات متعددی را در ساوه ذکر می‌نماید که در خورزن، فراهان و آبه می‌زیسته‌اند.

قبور تعداد زیادی از این خاندان در اصفهان و اراک و ساوه زیارتگاه دوستداران اهل بیت(ع) است و در کتاب مزارات ایران به ثبت رسیده و مورد بررسی قرار گرفته است.

 

تاریخ قم: 133 ـ 134، منتقلة الطالبیه: 26، الشجرة المبارکه: 193، الفخری: 85، تهذیب الانساب: 254،

مزارات قم 2: 107 ـ 111، گنجینه آثار قم 2: 497، انوار پراکنده 1: 504.


مختصری از زندگی نامه امامزاده سیّد عیسی مدفون در روستای ونارج شهرستان قم

  نسب شریف امامزاده سیّد عیسی مدفون در روستای ونارج با هشت واسطه به امام حسن مجتبی(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد عیسی بن طاهر بن زید بن أبی جعفر محمّد بن احمد بن جعفر بن عبدالرحمن بن محمّد البطحانی الاکبر بن القاسم أبی محمّد بن زید بن الامام الحسن المجتبی(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشأن و بسیار بزرگوار بود. او پسر عموی امامزاده سیّد ناصرالدّین مدفون در مقابل درب ورودی مسجد امام حسن عسکری(ع) در چهار راه بازار قم است. علمای انساب از سکونت سیّد محمّد بن حسین بن زید، برادر امامزاده سیّد عیسی در قم خبر داده‌اند. بر این اساس احتمال قوی داده شده که مزار کنونی در روستای ونارج از آن سیّد عیسی حسنی باشد.

برخی معتقدند که مدفون در بقعة روستای ونارج، سیّد عیسی بن علی بن حسین بن زید الشهید بن امام علی بن الحسین السجاد(ع) است که ما به مستند این قول، مدرکی تاکنون نیافتیم.

امامزاده سیّد عیسی حسنی، مکنّی به ابوطالب است. اکثر پسرعموهای او از بزرگان سادات طبرستان و ری و اصفهان به شمار می‌آیند که شرح حال آنان به تفصیل در کتاب تاریخ تشیّع و مزارات شهرستان ساری ذکر شده است. وفات وی به احتمال قوی در نیمه دوّم قرن پنجم هجری بوده است.

 

منابع: عمدة الطالب: 72، الراغب: 85، الاساس: 111، گنجینه آثار قم 2: 686،

منتهی الآمال 1: 460، انوار المشعشعین 2: 120.


مختصری از زندگی نامه امامزاده سیّد معین مدفون در روستای تایقان شهرستان قم

نسب شریف امامزاده سیّد معین مدفون در روستای تایقان (نرسیده به خلج آباد) با دوازده واسطه به امام سجاد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد معین الدّین ناصر بن سیّد مانکدیم ابی المعالی بن محمّد بن محمّد بن الحسن بن ابی القاسم بن حمزة بن محمّد بن ابی القاسم محمّد بن جعفر الکوفی بن عیسی الکوفی بن ابی الحسن علی الأصغر بن الحسین الأصغر بن الامام علی بن الحسین السجّاد(ع).

 

 

منابع: الفخری: 78، المشجّر الکشاف 1: 846، مزارات امامزادگان ایران 4: 186 ـ 187،

تاریخ تشیع و مزارات ساری: 702 ـ 703، لباب الانساب 2: 561، مزارات قم 2: 372 ـ 373.


مختصری از زندگی نامه امامزاده جعفر مدفون در خیابان شاه ابراهیم شهر قم

  دربارة نسب شریف این امامزاده بزرگوار، بین مورّخان و علمای انساب اختلاف است. برخی او را از سادات حسینی و عده‌ای دیگر او را از سادات موسوی قلمداد نموده‌اند.

مرحوم فیض(ره) پس از ردّ گفتار مؤلفان کتاب انوار المشعشین و تاریخ قم تألیف ناصر الشریعه می‌نویسد: به استناد کتیبه کاشی کاری شده وی از سادات موسوی است که به دست مخالفان به شهادت رسیده است. او اضافه می‌کند؛ سیّد جلیل شاه جعفر موسوی که از نقباء و شرفاء علویان در اواخر قرن ششم و اوائل قرن هفتم بوده، شجره‌نامه‌اش در دسترس نمی‌باشد. وی در یورش سپاه مغول به قم در سال 617 هـ . ق در حادثه قتل عام مردم قم به شهادت رسیده است. پنجاه سال پس از وقوع حادثه قتل وی در سال 667 هـ . ق بقعه‌ای مجلل بر مزار وی بنا نهاده‌اند.

بنابراین طبق تاریخ شهادت او، می‌بایست نسب شریف او حداقل با دوازده واسطه به امام هفتم منتهی شود. این در حالی است که مرحوم ناصرالشریعه نسب وی را جعفر الدقاق بن محمّد بن احمد بن هارون بن امام موسی کاظم(ع) ذکر نموده که طبق سلسله نسب او، وی در قرن چهارم وفات یافته و اصولاً آرامگاه او نیز در
گورستان بقیع نزدیک مسجد مقدس جمکران است که به شاه جعفر غریب است. احتمالی در نسب شریف این سیّد بزرگوار در کتاب مزارات قم داده شده که با برخی از شواهد می‌توان به واقعیت نزدیک باشد.

به هر حال، بقعه امامزاده جعفر موسوی شهید که کمی بالاتر از بقعه امامزاده ابراهیم(ع) است، از دیرباز مورد توجه اهالی متدّین قم بوده و کراماتی نیز به او منسوب است.

 

منابع: انجم فروزان: 223، انوار المشعشین 2: 154، گنجینه آثار قم 2: 255، انوار پراکنده 1: 375 ـ 379.


مختصری از زندگی نامه امامزاده جمال مدفون در روستای لنگرود شهرستان قم

نسب شریف امامزاده جمال مدفون در روستای لنگرود شهرستان قم با چهار واسطه به امام صادق(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد محمّد بن أبی عبدالله جعفر الشعرانی بن حسین بن علی الخارض بن محمّد الدیباج بن الامام جعفر الصادق(ع).

وی سیّدی جلیل القدر، عظیم الشان و بسیار بزرگوار بود. او ملقّب به جمال الدّین و معروف به شاه جمال است. نخستین شخص از این خاندان که به قم مهاجرت نموده، سیّد حسین طواف، جدّ امامزاده محمّد جمال است. حسن بن محمّد بن حسن قمی در این باره می‌نویسد: «سیّد حسین بن علی بقم آمد و در قم وطن ساخت و مقام کرد و به قم از فرزندان او محمد، علی، عبدالله، محسن و طاهر و جعفر به وجود آمدند.»

بنابراین تولّد پدر امامزاده جمال در شهر قم بوده و خاندان او به علوّ شأن و بزرگی و کمال متصف بودند. دو تن از عموهای وی به اسامی سیّد طاهر در روستای طغرود و سیّد محسن در روستای قبادبزن شهرستان قم مدفونند که هر یک دارای گنبد و بارگاه مجللی می‌باشند.

سیّد محمّد جمال الدین، فرزندی بنام جعفر داشته که از او دو فرزند بنام سیّدحسن و سیّد احمد به یادگار مانده و هر کدام از این دو دارای فرزندان زیادی شدند که منشا آثار و برکاتی بودند. امامزاده سیّد محمد جمال، عمویی دارد بنام سیّد ابوجعفر محمّد جور که در شهر ری قیام نمود و سپس به دست کسان خلیفه به قتل رسید. اینک آرامگاه او در قریه ایجدانِ ورامین است. سادات حسینی جعفری که از اواخر قرن سوم هجری به قم و قزوین و ری مهاجرت نمودند منشا آثار و برکاتی برای اهالی این دیار بودند. آنان هرگز با ظلم زمانه سازش نکردند و به مقابله با آن پرداختند. علاوه بر عموی سیّد محمّد جمال که در ری به شهادت رسید، عموزاده او نیز در قزوین به دست اکراد به قتل رسید که نشان از روح شهادت و جنگاوری این خاندان دارد.

منابع: لباب الأنساب 2: 685، سرّالسلسله العلویّه: 47، الشجره المبارکه فی أنساب الطالبیّه: 107،

الفخری فی أنساب الطالبیّیین: 28، مشاهد العلویّین فی تتمّه مقاتل الطالبییّن: 206، المجدی: 97،

سرالسلسلة: 47، عمده الطالب فی أنساب آل أبی طالب: 275 ـ 277، خلاصة المقال: 597،

الدرّه الذهبیّه فی إکمال منتقله الطالبیّه 3: 183، گنجینه آثار قم 2: 523، مزارات قم 2: 207.


مختصری از زندگی نامه حضرت موسی مبرقع فرزند بزرگوار امام جواد(ع) مدفون در خیابان آذر (طالقانی) شهر قم

حضرت امامزاده ابواحمد موسی المبرقع ابن الامام محمد التقی الجواد(ع)

وی سیّدی جلیل القدر و از روات محدثین شیعه است. او مکنّی به ابواحمد و ملقب به مبرقع است. بدان جهت او را مبرقع می‌خواندند که به خاطر زیبایی و درخشندگی صورت، برقع بر روی خود می‌افکند. از این رو به موسی مبرقع ملقب شد. وی جدّ سادات برقعی، رضایی، ابن الرضایی، تقوی، نقوی و رضوی است.

ابواحمد موسی مبرقع، در سال 214 هـ . ق دو سال بعد از میلاد علی بن محمد، امام هادی(ع) در مدینه متولد شد. پرهیزکاری، امانت و تقوای موسی مبرقع نزد پدر بزرگوارش، امری مسلّم بود تا به آن جا که حضرت امام جواد(ع) او را بعد از برادرش امام هادی(ع) متولی موقوفات و صدقات خود نمود، بی آنکه ناظری بر وی بگمارد.

اکثر تاریخ نویسان و محدًثان و علمای انساب اتفاق دارند بر این که موسی مبرقع از کوفه به قم هجرت نموده و در همین شهر رحلت کرده و در محلّی که هم اکنون در خیابان آذر (طالقانی) محلّه چهل اختران معروف است به خاک سپرده شده است.

در تاریخ قم دربارة او چنین آمده است: «دیگر از سادات حسینیّه از سادات رضائیه از فرزندان امام رضا(ع)، موسی بن محمد بن علی بن موسی الرضا(ع) صاحب رضائیّه است. ابوعلی الحسین بن محمد بن نصر بن سالم گوید: که اول کسی که از سادات رضوئیه به قم آمدند از کوفه، ابوجعفر موسی بن محمّد بن علی بن موسی بن جعفر(ع) بود. وی در سنة ست و خمسین و ماتین (256) از کوفه به قم آمد و به قم مقام کرد.»

محدًث قمی(ره) با استفاده از تاریخ قم می‌نویسد: موسی مبرقع جدّ سادات رضویه است و رشته اولادش تا به حال ـ بحمدالله ـ منقطع نگشته است و بسیاری از سادات، نسب ایشان به او منتهی می‌شود. و او اول کسی است که از سادات رضویّه در سال 256 هـ . ق به قم وارد شده است. حضرت موسی مبرقع، در سن 42 سالگی وارد قم شد و چهل سال در این شهر مقیم بود و به عنوان یکی از شخصیّت‌های برجسته از خاندان امامت و ولایت مورد تکریم علماء و بزرگان و اهالی قم قرار داشت. تا این که در شب چهارشنبه آخر دی ماه، هشت روز مانده به آخر ربیع الثانی سال 296 هـ . ق در سن 82 سالگی دارفانی را وداع و روح بلندش به ملکوت اعلی پیوست.

امیر قم، عباس بن عمرو غنوی بر جنازه او نماز خواند و در سرای خودش موضعی که امروزه به مشهد موسی مبرقع در محلّه چهل اختران معروف است به خاک سپرده شد. از همان روز تاکنون مزار وی مورد احترام مؤمنین و دوستداران اهل بیت(ع) می‌باشد. حتی شیعیان دور از قم، مانند اهالی هندوستان، پاکستان و دیگر کشورها نیز وقتی به قم مشرف می‌شوند به زیارت این یادگار امام جواد(ع) می‌روند و احترام مرقد و ضریح موسی مبرقع را بر خود لازم می‌دانند.

در کنار مرقد مطهّر موسی مبرقع، یکی از نوادگان وی به نام ابوعبدالله احمد بن محمّد بن موسی مبرقع مدفون می‌باشد. او در سال 311 هـ . ق در قم متولّد شد و به عنوان نقیب سادات علوّیه قم خدمت می‌کرد تا اینکه سرانجام در سال 357 هـ . ق وفات یافت و در کنار جدّش به خاک سپرده شد.

 

منابع: عمدة الطالب: 182، بدر مشعشع: 4 ـ 2، گنجینه دانشمندان 6: 188، منتهی الآمال 2: 399،
گنیجینه آثار قم 2: 546، تاریخ قم: 215، سفینة البحار 2: 653، انجم فروزان: 111، انوار پراکنده 1:


مختصری از زندگی نامه امامزاده سلطان محمود مدفون در روستای صرم شهرستان قم

  نسب شریف امامزاده سلطان محمود مدفون در روستای صرم شهرستان قم با نه واسطه به امام سجّاد(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد سلطان محمود بن محمّد بن زید بن علی بن علی الاکبر بن محمّد السلیق بن أبی محمّد عبدالله بن محمّد السلیق بن أبی محمّد الحسن بن الحسین الأصغر بن الامام علی بن الحسین السجاد(ع).

مرحوم عبّاس فیض(ره) نخستین شخص از مورّخان قمّی است که نسب شریف امامزاده محمود مدفون در روستای صرم را ذیل شجره‌نامه امامزاده زید مدفون در چهل اختران قم ذکر نموده و می‌نویسد: امامزاده جلیل القدر سیّد اجل جناب شاه زاده زید از نوادگان امام سجاد(ع) است. به نظر می‌رسد امامزاده علی اکبر که در بازار تجریش تهران مورد احترام و زیارت عموم مؤمنین قرار دارد جدّ امامزاده زید باشد. همچنین سلطان محمود (فرزند محمد بن زید) مدفون در قریه (صرم) قم از نوادگان همین امامزاده زید است.

یکی از اجداد امامزاده محمود، سیّد حسن بن حسین الاصغر است که محدّث قمّی وی را مردی محدّث و راوی حدیث معرّفی می‌نماید که در سرزمین مکّه ساکن بوده و سپس در سرزمین مرو وفات نموده است. نوادگان وی در شهر ری، اصفهان و به ویژه در طبرستان از بزرگان سادات و از نقباء اشراف بوده‌اند. محمّد السلیق از جمله ساداتی است که در علم و دانش سرآمد بوده است. او جدّ سادات حسینی مرعشی است که یکی از نوادگان او حضرت آیت الله العظمی سیّد شهاب الدّین نجفی مرعشی است.

امامزاده سلطان محمود فرزندی داشته بنام سیّد سلیمان که بنا به نوشته مرحوم فیض(ره) در کنار پدر بزرگوارش مدفون است.

 

منابع: الاساس: 280، گنجینه آثار قم 2: 585، انوار پراکنده 1: 435 ـ 439،

منتهی الآمال 2: 81، سراج الأنساب: 144.


مختصری از زندگی نامه امامزاده سیّده اُمّ سلمه مدفون در روستای نایه شهرستان قم

  نسب شریف امامزاده سیّده سلمه خاتون مدفون در روستای نایه شهرستان قم با شش واسطه به امام حسن(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّده سلمه خاتون معروف به اُمّ سلمه بنت سیّد علی اکبر بن محمّد الکابلی بن عبدالله الأشتر بن محمّد النفس الزکیّة بن عبدالله المحض بن الحسن المثنی بن الامام الحسن المجتبی(ع).

وی سیّده‌ای جلیل القدر، عظیم الشان و بسیار بزرگوار بود. علاّمه نسّابه ابواسماعیل بن ابراهیم طباطبا، نخستین شخصِ مهاجر از این خاندان را، محمّد کابلی، جدّ اول امامزاده سیّده سلمه ذکر می‌نماید و می‌نویسد: «هنگامی که پدرش در کابل به شهادت رسید، او به مدینه گریخت و از آنجا به قم مهاجرت کرد و در همین شهر وفات یافت. فرزندان او در قم و خراسان، ری و اصفهان پراکنده شدند. پدر امامزاده سیده سلمه، امامزاده علی اکبر، از قم به روستای ابرجس رفت و در همانجا ماند تا به درود حیات گفت و مردمان خیّر برگرد مزار او بقعه‌ای ساختند که تاکنون زیارتگاه دوستداران اهل بیت(ع) است.

ظاهراً سیّده سلمه خاتون که امروزه به اُمّ سلمه مشهور است به روستای نایه مهاجرت کرده و بعید نیست که او همسر امامزاده سیّد اسحاق علوی مدفون در همین روستا باشد. عمّه وی سیّده کلثم بنت محمد الکابلی معروف به اُمّ کلمه در کنار اُمّ سلمه مدفون می‌باشد. زیارتگاه این دو بانو از مزارات مشهور اطراف قم به شمار می‌آید که مورد توجه اهالی روستای نایه و دیگر روستاهای همجوار است.

 

منابع: الشجرة الطیّبه 1: 11، منتقلة الطالبیّه: 19 و 252، الشجره المبارکه: 19،

سرالسلسله العلویه: 8 ـ 10، الفخری: 85 ـ 88، المجدی: 45 .


مختصری از زندگی نامه امامزاده سیّده حلیمه و رقیه خاتون مدفون در روستای لنگرود شهرستان قم

  نسب شریف امامزاده سیّده حلیمه و رقیه خاتون مدفون در روستای لنگرود شهرستان قم با پنج واسطه به امام حسن(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّده حلیمه و رقیه خاتون بنت محمّد الکابلی بن عبدالله الأشتر بن محمّد النفس الزکیّة بن عبدالله المحض بن الحسن المثنی بن الامام الحسن المجتبی(ع).

این دو سیّده‌ای جلیل القدر، عظیم الشان و بسیار بزرگوار بودند. علاّمه نسّابه ابواسماعیل بن ابراهیم طباطبا، نخستین شخصِ مهاجر از این خاندان را، محمّد کابلی، پدر بزرگوار آن دو ذکر می‌نماید و می‌نویسد: «هنگامی که پدرش در کابل به شهادت رسید، او به مدینه گریخت و از آنجا به قم مهاجرت کرد و در همین شهر وفات یافت. فرزندان او در قم و خراسان، ری و اصفهان پراکنده شدند.

سیّده رقیه خاتون، دارای خواهرانی به اسامی زینب صغری، زینب کبری، فاطمه و ام کلثوم و کلثم و امامه بوده است، احتمال می‌رود که حلیمه خاتون نام سیّده ام کلثوم باشد که در کنار خواهر خود مدفون است.

وی برادری دارد به نام سیّد علی اکبر که از قم به روستای ابرجس مهاجرت نموده و در همانجا وفات یافته است. فرزند علی اکبر به نام سیّده سلمه که معروف به اُمّ سلمه است در روستای نایه به همراه عمّه خود سیّده کلثم که به اُمّ کلمه معروف است مدفون می‌باشد و دارای گنبد و بارگاه باشکوهی هستند.

 

منابع: الشجرة الطیّبه 1: 11، منتقلة الطالبیّه: 19 و 252، الشجره المبارکه: 19،

سرالسلسله العلویه: 8 ـ 10، الفخری: 85 ـ 88، المجدی: 45 .

 

 

مختصری از زندگی‌نامه امامزاده سیّد عبدالله و اسماعیل مدفون در روستای فوجرد شهرستان قم

نسب شریف امامزاده سیّد عبدالله و اسماعیل مدفون در روستای فوجرد با نه واسطه به امام علی(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّد ابو عبدالله حسین (معروف به امامزاده عبدالله) و سیّد اسماعیل ابنی علی بن أحمد أبی الحسن الزاهد بن محمّد العالم بن علی البرغوث بن عبدالله الثانی بن جعفر الثانی بن عبدالله بن جعفر الأصغر بن محمد الحنفیة بن الامام علی امیر المؤمنین(ع).

این دو از سادات جلیل القدر، عظیم الشان و بسیار بزرگوار قم بودند. پدر ایشان معروف به شاه سید علی از بزرگان سادات قم بود که آرامگاه او به شاه سید علی در خیابان 15 خرداد قم از زیارتگاه‌های معروف این شهر می‌باشد. جد گرانقدر امامزاده ابوعبدالله حسین و اسماعیل، در زهد و تقوا به مقامی رسیده بود که وی را به عنوان احمد زاهد می‌شناختند و در زیبایی چهره و درخشندگی به حدّی بود که با لقب باهر معرّفی می‌گردید. ابوعبدالله حسین فقیه یکی از عموهای امامزاده سیّد ابوعبدالله و اسماعیل می‌باشد که در قزوین مدفون است و ابوزید محمّد برادر دیگرش که در شهر ری به خاک سپرده شد و به زهد و تقوی آراسته بود.

نخستین شخص از این خاندان که از نصیبین به شهر ری وارد شد، احمد پدر بزگورار شاه زاده سیّد علی و جدّ امامزاده عبدالله و اسماعیل فوجرد است. وی در حالی که پسر خردسالش سیّد علی را به همراه داشت به شهر ری وارد شد. سیّد علی در «ری» رشد و نمو و تربیت یافت و به کمال رسید. سپس به همراه پدرش به قم مهاجرت نمود. پس از مدّتی پدرش به ری برگشت و در آنجا ماند تا از دنیا رفت. پسرش سیّد علی در شهر قم ماند تا دارفانی را وداع گفت و در خارج از دروازة ری، در محل کنونی مزارش به خاک سپرده شد و از همان روز تا به امروز مزار وی مورد توجّه و زیارت مشتاقان اهل بیت عصمت و طهارت(ع) است.

امامزاده سیّد علی پدر بزرگوار سیّد ابوعبدالله و اسماعیل فوجرد در شهر قم از زنان متعدد دارای پنج دختر و هفت پسر به نام‌های محمد، حسین، احمد، حسن، طاهر، ابوالقاسم حمزه و اسماعیل گردید. اکثر فرزندان و نوادگان وی در قم و ری از بزرگان سادات بودند.

 

منابع:  منتقله الطالبیّه: 250، تهـذیب الأنسـاب: 218، الشــجره المـبارکه: 196، الفخــری: 167،

المشجر الکشاف 1: 138، تاریخ قم: 27، التدوین 2: 186 ـ 189، التذکره فی أنساب المطهره: 270 ـ 271، انوار پراکنده 1: 465 ـ 474، سراج الانساب: 171.


مختصری از زندگی نامه امامزاده خدیجه خاتون مدفون در اراضی نجم آباد ـ سراجه شهرستان قم

نسب شریف امامزاده خدیجه خاتون مدفون در اراضی نجم آباد شهرستان قم با پنج واسطه به امام زین العابدین(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیده خدیجه خاتون بنت اسماعیل الرخ بن الحسین البنفسج بن اسماعیل بن محمّد الارقط بن عبدالله الباهر بن الامام علی بن الحسین السجاد(ع).

وی سیّده‌ای جلیل القدر و خاتونی فاضله و متدیّنه بود. نسب شریف او از دو جهت به امام معصوم(ع) منتهی می‌شود. ابتدا از پدر، حسینی و از مادرِ پدر بزرگ به امام محمّد باقر(ع) نسب می‌رساند، زیرا محمّد الارقط بن عبدالله الباهر، با اُمّ سلمه دختر امام محمد باقر(ع) ازدواج نمود و ثمره آن فرزندی بنام اسماعیل شد که جدّ امامزاده سیّده خدیجه خاتون است. بنا به گزارش حسن بن محمّد بن حسن قمی در کتاب تاریخ قم، هجرت این خاندان از سال 252 هـ . ق به قم آغاز شده و نخستین کس از این خاندان که به این شهر مهاجرت نموده، ابوجعفر محمد و حمزه فرزندان احمد بن محمّد بن اسماعیل الرخ است که پس از شهادت برادرشان حسین بن احمد کوکبی به دست حسن بن زید داعی، به قم مهاجرت نمودند و در پی آن دیگر سادات این خاندان به قم آمدند.

مادر سیّده خدیجه خاتون، فاطمه دختر محمّد بن اسماعیل بن محمّد الارقط است. او عمه‌هایی به نام رقیّه دختر اسماعیل بن محمّد الارقط که مکنّی به اُمّ الحسین و اُمّ جعفر زینب داشته به احتمال قرین به یقین این چهار بانوی مکرّمه در این بقعه مدفون می‌باشند.

اکثر عموزادگان و برادرزادگان سیّده خدیجه خاتون، از مشاهیر سادات حسینی قم به شمار می‌آمدند. برخی از آنان از علماء بزرگ و از فقهای بنام قم و عدّه‌ای دیگر از نقبای عالی مقام و شرفای شهر قم بوده‌اند که مزارشان از جمله زیارتگاههای مهم شهر قم است.

 

منابع: المجدی: 144 ـ 145، الراغب: 252 ـ 253، الشجرة المبارکه: 118، الفخری: 34 ـ 35،
عمدة الطالب: 254، لباب الانساب 1: 38، منتهی الامال 2: 102، تاریخ قم: 226، المجدی: 144،
انوار المشعشعین 2: 147، گنجینه آثار قم 2: 437، مزارات قم 2: 391 ـ 393.


مختصری از زندگی نامه امامزاده زینب خاتون معروف به بی بی معصومه شهر کهک

نسب شریف امامزاده زینب خاتون شهر کهک با چهار واسطه به امام موسی کاظم(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّده زینب خاتون بنت محسن أبی طالب بن ابراهیم العسکری بن موسی أبی سبحة بن ابراهیم المرتضی بن الامام موسی الکاظم(ع).

وی معروف به معصومه خاتون و سیّده‌ای جلیل القدر و عظیم الشان بود. نخستین بار نام شریف او را علّامه نسّابه ابواسماعیل بن ابراهیم طباطبا در کتاب انساب خود ذکر می‌نماید.

حسن بن محمّد بن حسن قمّی دربارة مهاجرت عمویش سیّد ابوعبدالله اسحاق می‌نویسد: او به قم آمد و قصد داشت که به خراسان و طبرستان رود، اما علی بن عبدالله جبله اشعری و دیگر بزرگان عرب قم از او خواهش کردند که در این شهر اقامت کند و او را بسیار اکرام و احترام کردند و به او عطا و بخشش نمودند. او در این شهر ماند و ازدواج کرد و صاحب فرزندانی من جمله سه پسر و یک دختر شد که یکی از آنها ابوعلی احمد نام داشت.

ابوعلی احمد، از قم به آبه رفت و در آنجا ازدواج نمود و صاحب فرزندانی شد و پس از مدّتی دیگر بار به قم آمد و ازدواج نمود و صاحب فرزندی شد بنام ابوعبدالله حسین. او در قم از اندوخته‌هایی که داشت زندگی می‌کرد تا اینکه به جوار حضرت حق شتافت و در این مکان به خاک سپرده شد.

پدر بزرگوارش سید محسن ابوطالب از مدینه به شیراز مهاجرت کرد، پس از وفات او به سال 330 هـ . ق دختر گرانقدرش به قم مهاجرت کرد و با یکی از سادات حسینی که معروف به سیّد هاشم است ازدواج نمود و در منطقه کهک سکنی گزید.

جمع کثیری از سادات موسوی و از نسل ابراهیم العسکر در قم و ساوه صاحب گنبد و بارگاه می‌باشند که من جمله آنها، ابوعبدالله اسحاق بن ابراهیم العسکری (عموی سیّده زینب)، در ساوه، سید ابراهیم بن محمّد بن محسن (برادرزاده سیده زینب خاتون) در قم در خیابان شاه ابراهیم، ابوجعفر محمّد الفقیه بن ابی احمد موسی بن اسحاق (در گلزار شهدا) کنار قبر علی بن جعفر که نوة عموی سیده زینب است و احمد بن اسحاق و حسین بن احمد و حمزة بن حسین که جملگی از عموزادگان سیده زینب‌اند و در خیابان آذر قم در مشهد سید حمزه مدفونند. و چهار امامزاده که به امامزاده بوره شهرت دارند و از نسل ابوالفضل محمد بن حسین بن احمد بن اسحاق‌اند، در فردو دارای گنبد و بارگاه می‌باشند.

اکثر عموها و عموزادگان، برادران و برادرزادگانِ سیده زینب خاتون، از بزرگان سادات موسوی قم، آبه، ساوه و خورزن بودند و برخی از آنان منصب نقابت سادات علوی را عهده‌دار شدند. این خاندان به زهد و تقوی آراسته و قبور آنان از مشاهیر مزارات مناطق فوق الذکر است. وفات زینب خاتون به احتمال قوی در ثلث آخر قرن چهارم هجری اتفاق افتاده است.

بنای مزار سیّده معصومه خاتون از آثار دوره صفویه است که تعمیرات آن توسط شاه بیگم، بانوی نیکوکار صفوی انجام شده است.

 

منابع: منتقلة الطالبیّه: 189 ـ 190، تاریخ قم: 138، تربت پاکان 2: 182، مزارات قم 2: 217 ـ 238،
عمدة الطالب: 207، الراغب: 200، گنجینه آثار قم 2: 618 ـ 622، الاساس: 203، التذکره: 122،
الفخری: 11، الشجرة المبارکه: 85، الدرّة الذهبیّه 3: 108.


مختصری از زندگی نامه امامزاده سیّده خدیجه خاتون مدفون در روستای خدیجه خاتون شهرستان قم

نسب شریف امامزاده سیّده خدیجه خاتون مدفون در روستای خدیجه خاتون ـ جاده قدیم قم ـ اصفهان با هشت واسطه به امام صادق(ع) منتهی می‌شود که از قرار ذیل است:

سیّده خدیجه خاتون بنت أبی یعلی مهدی بن محمّد بن الحسین امیرکا بن علی بن الحسین بن عیسی الاکبر بن محمّد الازرق بن علی العریضی بن الامام جعفر الصادق(ع).

وی خاتونی فاضله و سیّده‌ای جلیله و بسیار عالی مقام بود. حسن بن محمّد بن حسن قمی، مؤلف تاریخ قدیم قم، نخستین شخص مهاجر از این خاندان به قم را، علی بن حسین بن عیسی الاکبر معرفی می‌کند و می‌نویسد: او ابتدا در ری ساکن شد، سپس به قم آمد و در این شهر از او ابوعبدالله حسین همیرجه معروف به امیرکا به دنیا آمد. حسین در قم با دختر ابوالحسین احمد بن علی علوی ازدواج کرد و صاحب سه فرزند به اسامی محمّد، حسن که معروف به حسنویه و ابوالحسن علی شد.

بنابراین، جدّ اوّل، و جدّ دوّم امامزاده خدیجه خاتون در قم به دنیا آمده و از بزرگان این شهر بودند. علمای انساب به اتفاق برای محمّد بن حسین همیرجه، فرزندی بنام ابویعلی مهدی ذکر می‌نمایند که زیاده با حشمت و سیدی پرهیزکار و عابدی زاهد بود. او از قم به تفرش مهاجرت کرد و در همانجا وفات یافت و آرامگاه او در شهر تفرش یکی از زیارتگاههای معتبر ایران است. او در نیمه نخست قرن پنجم وفات یافت.

ابویعلی مهدی، در قم صاحب دو پسر به نام مهدی و عزیزی و چهار دختر به نامهای: سیّده خدیجه خاتون، بریهه، سترک و فاطمه شد. سه تن از دختران او به همراه پدر به تفرش مهاجرت کردند. اما سیّده خدیجه خاتون که در قم با یکی از پسرعموهای خود ازدواج کرده بود، ماندگار شد تا اینکه عاقبت در دهه آخر قرن ششم وفات یافت و در مکان فعلی به خاک سپرده شد.

بقعه امامزاده خدیجه خاتون، جزو ده مزار مشهور و ارزشمند و تاریخی اطراف قم است که به دستور غیاث الدین امیر محمّد فرزند خواجه علی صفی از امرای مستقل قم در سال 770 هـ . ق بنا شده است.

 

منابع: المجدی: 144 ـ 145، الراغب: 252 ـ 253، الشجرة المبارکه: 118، الفخری: 34 ـ 35،
عمدة الطالب: 254، لباب الانساب 1: 38، منتهی الامال 2: 102، تاریخ قم: 226، المجدی: 144،
انوار المشعشعین 2: 147، گنجینه آثار قم 2: 437، مزارات قم 2: 391 ـ 393.